کشاورزی
آب و خاک
قالب وبلاگ
لینک دوستان
بزودی مجموعه ای از مقالات سیزدهمین کنگره علوم خاک را در پست جدید قرار میدم .انشاالله

[ شنبه 1392/11/19 ] [ ] [ د.علیپور ]

کاربرد دستگاهTime Domain Reflectometry)TDR  ):

روش انعكاس سنجي حوزه زماني (TDR)

روش Time Domain Reflectometry) TDR ) يك روش نسبتا جديد مي باشد كه در آن بر اساس سرعت حركت امواج الكترومغناطيسي در خاك مقدار رطوبت حجمي تخمين زده ميشود

تكنولوژي انعكاس سنجي حوزه زماني مقدار ضريب ثابت دي الكتريك نمونه خاك را كه بيشتر تحتت اثير رطوبت (εr=81) موجود در خاك است، اندازه گيري مي كند. پس از حصول ثابت دي الكتريك خاك مي توانيم رطوبت حجمي را از معادلات مربوطه با دقت بالايي بدست آوريم.

تعیین رطوبت خاك به طریق این تكنولوژی براساس اندازه گیری سرعت انتشار موج الكترومغناطیسي(Electromagnatic Wave) با دستگاه TDR در خاك است. دستگاه TDR از یك قسمت مرکزی گیرنده و یك سنسور میله­ای تشكیل شده است . برای اندازه گیری رطوبت خاک میله­های سنسور در داخل پروفیل و ترجیحا به تفکیک افقها قرار می­گیرد. سنسور معمولا از 4 یا 5 میله مسی یا فلزی مشابه و هم اندازه تشكیل شده است که بصورت دایره یا کنار یکدیگر قرار گرفته است. اساس كار دستگاه TDR براین اصل استوار است كه دستگاه گیرنده علایمی را به داخل سنسور میله­ای ارسال كرده كه از میله­ای اصلی(كه معمولا میله وسطی است) این علایم خارج شده و توسط میله­های كناری دریافت میشوند. هنگامی كه سنسور در داخل خاك قرار دارد و بین میله­ها را خاك فرا می­گیرد بسته به میزان رطوبت خاك، زمان عبور موج الكترومغناطیس تغییر میكند و دستگاه برحسب واحدهای مختلف (بسته به تنظیم دستگاه بر روی كدام واحد) كه معمولا میلی ولت، درصد رطوبت و یا مجموع هر دو است میزان رطوبت را مستقیما قرائت میكند. در هنگام استفاده از دستگاه مذكور باید موارد زیر را رعایت كرد:

1- در خاكهای سخت قبل از فرو كردن سنسور در خاك با استفاده از میله­های هم اندازه سنسور اقدام به ایجاد سوراخ در نیمرخ خاك كرده تا سنسور به راحتی داخل خاك شود.
2- تمام سطح میله­ها را خاك فرا بگیرد زیرا اگر قسمتی از میله­ها با هوا در تماس باشد دستگاه به اشتباه رطوبت هوا را برای آن قسمت قرائت میكند.
3- میله­های سنسور با زاویه 20 درجه به داخل خاك فرو برده شوند.
4- در خاكهای سنگریزه دار بعلت عدم امکان فرو بردن سنسور میتوان قسمتی از خاك افق مربوطه را كند و در یكجا جمع كرده وسپس سنسور را داخل خاك فرو برده و اندازه­گیری انجام شود.
5- برای یك افق حداقل 3 بار اندازه­گیری و معدل گیری شود.
معمولا برای خاكهای مرتعی اندازه­گیری رطوبت خاك بعد از 24 ساعت پس از بارندگی نشاندهنده میزان آب قابل دسترس برای گیاهان است. مزیت اصلی تكنولوژی TDR بر بی نظیر بودن رابطة برای خاكهائی كه از یك منشاء هستند میباشد و آن تحت تأثیر بافت خاك, درجه حرارت و شوری قرار نمیگیرد. بنابراین در استفاده از این روش نیاز به كالیبره كردن قرائت ها بطور جداگانه برای هر خاك به خصوص در محل به خصوص نیست. این روش تقریباً شامل تمام مزیت های اندازه گیری رطوبت خاك با استفاده از پرتوهای نوترون و گاما (Neutron & gamma rays) را دارا بوده و علاوه بر آنها نیاز به كالیبراسیون مجدد در خاكهای مختلف و ضررهای ناشی از پرتوهای نوترون و گاما را ندارد و رطوبت خاك با دقت در حدود یك درصد قابل اندازه گیری میباشد.

تماس فیزیکی بين حسگرهاي TDR و خاك اطراف و همچنين فشردگي خاك نقش
مؤثري در نتايج اندازه گيري ها دارد. تماس ناقص حسگر با خاك و
 وجود هوا در اطراف آن دقت قرائت را كاهش مي دهد.
عبارت ديگر، حساسيت اندازه گيري بيش از آن كه به بافت خاك و
تراكم مربوط باشد، به نحوه صحيح كارگذاري حسگرها و دانستن
رقم دقيق چگالى ظاهري ارتباط دارد.

[ چهارشنبه 1391/12/30 ] [ ] [ د.علیپور ]
بر خلاف جذب غیر اختصاصی که فقط بر روی بار های مثبت انجام می شود، جذب اختصاصی بر روی نقاط دارای بار های مثبت و نقاطی که اصلاً بار ندارند و یا بار منفی دارند نیز انجام می گیرد.

جذب اختصاصی : جذبی است که علارغم وجود بارهای منفی در خاک، بعضی از آنیون ها با قدرت زیاد جذب می شوند (مثل : فسفات، فلوئور، آرسنات و کرومات) و جذب درخلاف گرادیان نیروی الکترواستاتیک است. که به این نوع جذب، جذب لیگاندی یا تبادل لیگاندی و  یا نفوذ آنیونی نیز می گویند. به این نوع جذب در خاک تثبیت نیز می گویند یعنی قابل برگشت

جذب غیر اختصاصی بستگی به PH ، نوع کانی و خصوصیات خود آنیون دارد.

یک عامل مهم در جذب غیر اختصاصی، PH می باشد. که هر چه PH اسیدی تر باشد جذب آنیونی به صورت غیر اختصاصی بیشتر است.

 جذب غیر اختصاصی در رس های 1:1 و سزکوی اکسیدها خیلی بیشتر است نسبت به بقیه کانی ها، و اینها بیشتر آنیون جذب می کنند تا کاتیون

 

[ دوشنبه 1391/03/08 ] [ ] [ د.علیپور ]

Corn Response To Zinc Using Zinc Fertilizer
Sources With Improved Utilization Potential

E.C.Varsa, J.D. Hernandez, S.A. Ebelhar, and T.D. Wyciskalla 1
spacer

Introduction
spacer

Studies have been conducted periodically over the years in Illinois on the need of zinc (Zn) by agronomic crops. However, an in–depth evaluation of the need for and response to zinc by corn and soybean has not been conducted in southern Illinois for over 24 years. The last intensive survey and study throughout Illinois was conducted in 1977 to 1979 in which a total of 85 sites were evaluated, including about 20 sites in southern Illinois (Brinkman et al., 1980). In these statewide studies only three sites responded significantly to applied zinc and only about one-fourth of the sites responded economically positive to the zinc treatments. Because tillage practices have changed, higher yielding varieties and cultivars have been introduced, and appreciable quantities of soil zinc have been removed in harvested crops without replenishment, a re-examination of the fertilizer zinc needs of corn and soybean is warranted. In addition reports from commercial laboratories suggest that an increasing number of soil and plant tissue analyses are marginal with respect to zinc sufficiency.

Approach
spacer

A survey of soil test zinc levels in seven southern Illinois counties was conducted in March and April 2004 (Table 1). In most fields soil test zinc levels were higher than 3.0 lb Zn/ac, the suggested level of DTPA extractable zinc above which an economic response to fertilizer zinc would usually not be expected (Handbook on Reference Methods of Soil Analysis, 1992). However, several fields had areas where soil test levels were at or below 3.0 lb Zn/ac and those specific sites were chosen for the 2004 experiments. The four sites chosen and the soil test zinc levels at each experimental site were as follows:

Initial Site ID Site Name lb Zn⁄ac
#2
MW⁄2
2.8
#3
TW⁄3
1.6
#4
MW⁄4
1.5
#6
DP
2.8

Two zinc sources were evaluated at 0, 2.5, and 5.0 lb Zn⁄ac: granular zinc sulfate (31% Zn) and MicroPel (1.6% Zn), a commercial pelleted limestone by Bay Chemical Company that was formulated to contain a number of micronutrients including zinc ( Table 2). The resulting six treatments were each replicated six times in a Latin Square design to give a total of 36 plots per location. The two check plots (0–Zn for zinc sulfate and MicroPel) were each treated with an amount of granular elemental sulfur (90% S) that balanced the sulfur that was applied as sulfate–S in the 5.0 lb Zn⁄ac treatments. Also pelleted lime was applied to the 0–Zn MicroPel plots that was equal to the calcium equivalent (limestone) applied in the 5.0 lb Zn⁄ac treatment as MicroPel. The size of the individual plots was 20 ft. by 30 ft. All fertilizers were broadcast applied after corn emergence and were incorporated by a shallow cultivation. Additional experimental details and site conditions are given in Table 3.

Results and Discussion
spacer

Zinc Effects on Corn Growth, Nutrient Composition, and Yield

The 2004 growing season was nearly ideal for corn. Warm and relatively dry conditions in March and April allowed earlier than normal land preparation and planting. Favorable moisture and cooler than normal summer temperatures continued to result in nearly ideal conditions for crop development. In the end, record yields were observed across Illinois and especially high yields were observed in southern Illinois.

The impact of zinc on early corn growth and zinc tissue composition was minimal (Table 4). Zinc had no effect on the dry weight of immature (6–leaf stage) whole plants at any of the four experimental sites. Whole plant and ear leaf tissue concentrations of zinc tended to increase with zinc fertilization at all locations. However, significant zinc composition increases were observed at only two of the four sites for ear leaf zinc. At the DP site zinc concentrations of both immature plants and ear leaf tissue were considerably lower than those found in similar tissues at the MW–2, TW–3, and MW–4 locations. Soil type differences (Cisne versus Bonnie silt loam) were probably responsible for the zinc composition differences.

At most all locations slight yield increases were observed with the applied zinc but significant effects were observed at only one location (Table 4). There was no difference in the relative response whether the zinc was applied as ZnSO4 or as MicroPel. When averaged over all sites and the two zinc sources, mean yields were as follows: 0–Zn = 206.5 bu⁄ac, 2.5 lb Zn⁄ac = 209.1 bu⁄ac, and 5.0 lb Zn⁄ac = 210.8 bu⁄ac. If the price of zinc were assumed to be $1.00 per pound, a slight economic benefit would be realized with its use. However, it should be cautioned that these study sites were in portions of fields where some of the lowest soil test zinc values were observed. A smaller zinc response would probably have been recorded if the sites were on soils with a higher zinc soil test level.

Effect of Applied Zinc on Zinc Soil Test Levels

Application of zinc significantly increased soil test zinc (DTPA-extractable Zn) levels at all locations (Table 5 ). The increase in soil test zinc was about the same whether the zinc source was ZnSO4 or MicroPel. On average, an application of two to three lbs Zn⁄ac was required to increase DTPA–extractable Zn by one lb⁄ac. Some of the sites had relatively high soil pH values (ex: TW–3 and DP) and may have caused a reduction in observed soil test values.

Conclusions
spacer

A survey of farm fields for soil test zinc in seven southern Illinois counties found most fields had levels that were at or above sufficiency for most crops. Considerable variability in zinc soil test values was found within any one field. No particular soil characteristic or morphological feature could be attributed to the variability. In a study to determine the responsiveness of corn to zinc, four field sites were chosen that had areas which tested "low" or "marginally sufficient" for soil test zinc levels. Zinc was applied as two sources (ZnSO4 or MicroPel) at rates of 0, 2.5, and 5.0 lb Zn/ac. Even though low testing sites were chosen, corn response to applied zinc was mostly non-significant. A significant yield response to zinc was observed at only one location. Soil samples collected for extractable zinc after harvest revealed that test values increased as a result of the applied zinc fertilizers. The magnitude of the soil increase was about the same whether the fertilizer source was ZnSO4 or MicroPel. In 2005, the response of soybean to the residual zinc from the 2004 treatments will be evaluated, as well as, new locations to be identified and established for zinc studies on corn.

Tables
spacer

Table 1. Survey of fields in southern Illinois for soil extractable zinc.

Table 2. Analysis of zinc fertilizer sources used in the 2004 studies on corn.

Table 3. Site conditions and experimental details related to the zinc studies on corn in 2004.

Table 4. Effect of zinc fertilization on early corn growth, on zinc concentration in immature whole plants and ear leaves, and on corn grain yield at four locations in 2004

Table 5. Effect of zinc fertilizers on soil test zinc levels five months following application to the soil at four locations in 20041

Footnotes and References
spacer

1 E.C.Varsa, J.D. Hernandez, and T.D. Wyciskalla are Emeritus Professor, Assistant Professor, and Researcher, respectively, in the Plant, Soil, and Agricultural Systems Department, Southern Illinois University-Carbondale. S.A. Ebelhar is an Agronomist at the Dixon Springs Agricultural Center, University of Illinois, Simpson, Illinois.

Brinkman, G.S., J.E. Sawyer, and R.G. Hoeft. 1980. Zinc and sulfur status of Illinois soils. In 1980 Illinois Fertilizer Conference Proceedings. Pp. 27–39.

Handbook on Reference Methods for Soil Analysis. 1992. Council on Soil Testing and Plant Analysis. Omaha, NE.

 


ادامه مطلب
[ پنجشنبه 1390/07/07 ] [ ] [ د.علیپور ]

كمپلكس هاي يوني معمولا بصورت اتحاد بين كاتيون مركزي و تعدادي ليگاند بو جود مي آيند.كه البته ميشه با اتحاد بوسيله يك ليگاند هم تشكيل شوند.و براي اينكه ليگاند ها بتوانند با يون مركزي متحد شوند بايد با مولكولهاي آب در كره حلالپوشي يونهاي مركزي رقابت كنند.و همينطور ليگاندها بايد تعدادي از مولكولهاي آب وابسته بخود را از دست ب دهند.

ليگاندها غالبا آنيونهاي اسيد ضعيف اند. .....


ادامه مطلب
[ شنبه 1390/06/12 ] [ ] [ د.علیپور ]

● اثرات شوري روي رشد گياه

شوري خاک از چند طريق رشد گياه را دچار محدوديت مي کند:

۱) آب قابل استفاده گياه را کاهش مي دهد؛در خاک هاي شور، گياهان زودتر دچار پژمردگي مي شوند که اين پديده را اصطلاحاً خشکي فيزيولوژيکي مي گويند. زيرا بدليل شور بودن خاک، گياهان نمي توانند آب درون خاک را جذب کنند.

۲) مسموميت؛ بعضي از يونها به مقدار زياد در خاکهاي شور وجود دارند و بر اثر جذب زيادشان توسط گياه، براي آن ايجاد مسموميت مي کنند که از مهمترين آن ها مي توان کلر،سديم و بر را نام برد.

۳) عدم تعادل تغذيه اي؛   در  خاک شور، بدليل غلظت زياد کلر در محلول خاک و جذب آن بوسيله ي گياه، جذب نيترات و سولفات توسط گياه کم مي شود. در صورتيکه نيترات و سولفات از يون هاي بسيار ضروري در تغذيه گياه هستند. يا بعنوان مثال، جذب زياد سديم توسط گياه، باعث کاهش جذب پتاسيم مي شود.

کوتاه شدن دوره رشد در شرایط استرس شوری یکی از دلایل کاهش عملکرد محصول است .

نتایج بررسی نشان داد که آبشویی قبل از کاشت بیشترین کاهش نمک را در اطراف ریشه دارد چون در این رابطه سعی بر این بوده که ابتدا با کمترین میزان آب مصرفی حداقل عمق خاک لازم برای جوانه زنی بذر و سبز شدن یک گیاه متحمل به شوری ، آبشویی گردد

[ چهارشنبه 1390/01/03 ] [ ] [ د.علیپور ]
SENSOR Contact method

 

 

 

 

 

 

 

 

 

This type of sensor uses electrodes, usually in the shape of coulters that make contact with the soil to measure the electrical conductivity. In this approach, two to three pairs of coulters are mounted on a toolbar; one pair applies electrical current into the soil while the other two pair of coulters measure the voltage drop between them (Figure 1)

[ یکشنبه 1389/12/29 ] [ ] [ د.علیپور ]

اگر تعرق گیاه کم باشد  آب در آوندها تحت فشار مثبت قرار گرفته به طو ریکه اگر شکافی در آوند هآ ایجاد گردد خروج شیره گیاه موید این نکته خواهد بود. به این فشار مثبت اصطلاحا فشار ریشه ای می گویند که عامل جذب آب در گیاهانی کّه کند تعرق میکنند.به لحاظ اینکه توسط سلولهای زنده ریشه صورت می گیرد به آن جذب فعال آب می گویند

 در گیاهان سریع التعرق جذب آب حتی توسط ریشه های بی رمق و مرده و گیاهان بدون ریشه صورت می گیرد لذا آب در داخل آوندها تحت فشار منفی است و نقش ریشه شبیه سطوح جذب کننده غیر فعال است که در آنها حرکت آب به صورت جریان توده ای صورت می گیرد که به آن خذب غیر فعال می گویند

منبع:کتاب رابطه آب و خاک و گیاه - دکتر امین علیزاده ( با اندکی دخل و تصرف)

 

فشار ریشه‌ای
اگر ساقه گیاهی را کمی بالاتر از سطح قطع کنیم و پایه گیاه را به یک فشار سنج متصل کنیم، مایعی از سطح مقطع خارج می‌شود و فشار سنج فشاری را نشان می‌دهد که همان فشار ریشه‌ای است. در بسیاری از موارد فشار ریشه‌ای تا حدود 0.1 تا 0.2 مگاپاسکال گزارش شده است. در ریشه‌های بریده شده گوجه‌ فرنگی فشار ریشه‌ای تا حدود 0.7 تا 0.8 مگاپاسکال هم وجود دارد. ایجاد این فشار به شرایط مناسب متابولیسمی ریشه‌ها وابسته است. بطوری که در ریشه‌های تحت اثر باز دارنده‌های متابولیسمی ، دمای پایین ، کمبود اکسیژن ، فشار ریشه‌ای مثبتی دیده نمی‌شود. فشار ریشه‌ای در بعضی از موارد می‌تواند صعود
شیره خام را تا ارتفاع چندین متر به خوبی تفسیر کند.

 منبع:سمیرا۵ .بلوگفا


ادامه مطلب
[ جمعه 1389/11/08 ] [ ] [ د.علیپور ]
از مفاهیم بسیار مهم ،خاصیت پلاستیسیته خاک است.خاصیت پلاستیسیته خاک معلول وجود دا نه های رسی در مجموعه خاک می باشد.میزان خاصیت بستگی تام با مقدار رس در مجموعه و همچنین نوع آن (کائولن ،بتونیت،ایلیت،مونت موریلونیت و غیره )است.اصل مطلب مربوط می شود به اینکه ،خاک پلاستیک می تواند مقداری آب را جذب نموده و حالت خمیری و شکل پذیر به خود بگیرد.دامنه حالت خمیری بستگی به ساختمان فیزکو شیمیایی خاک رس دارد.توده خاکی که خاصیت پلاستیک دارد چنانچه خشک باشد سفت وشکننده است با جذب آب و افزایش آن به حدی می رسد که حالت خمیری به خود میگیرد و تا حدی هم می تواند آب را به خود بگیرد و همچنان حالت خمیری داشته باشد.
ولی از حدی که افزایش آب گذشت ،خاک چسبنده و خمیری حالت روانی به خود می گیرد و دیگر خمیر نخواهد بود.دامنه ای از درصد رطوبت که خاک در آن ،حالت خمیری خود را دارددامنه خمیری خاک گفته می شود.حد روانی ،حد خمیری،دامنه خمیری به صورت درصد رطوبت بیان می شوند.
LL-PL=PI LLعبارت است از درصد رطوبتی که خاک در آن درصد رطوبت (با در نظر گرفتن شرایط ذکر شده در آزمایش کاساگراند)روان می شود.
PL عبارت است از درصد رطوبتی که خاک از آن کمتر (با در نظر گرفتن شرایط ذکر شده در آزمایش مربوطه )حالت خمیری ندارد.
PIدامنه درصد رطوبتی که خاک در آن دامنه درصد رطوبت ،حالت خمیری دارد.
حد انقباض خاک درصد رطوبتی است که خاک از آن درصد رطوبت کمتر ، حجم کم نمی کند.
توضیح: تعیین مقادیرفوق تابع شرایط و مقرراتی است که در استاندارد مربوط به تعیین حدود اتر برگ خاک آمده است.



[ دوشنبه 1389/09/22 ] [ ] [ د.علیپور ]
در کنار لوله  پر از آب  تانسیومتر خلاسنج به آن متصل است که قادر است مقدار خلا یا فشار منفی را اندازه گیری کند.بطوریکه با خروج آب از لوله تانسیومتر یک خلا ایجاد میشود و باعث کاهش فشار در لوله میشود.مقدار خلا یا فشارمنفی توسط خلاسنج قابل قرائت است.معمولا درجه بندی خلاسنج بین ۰ تا۱۰۰ بوده که هرکدام از درجات آن معادل ۱۰سانتی متر فشارمنفی است.اگر فاصله عمودی خلا سنج تا محل کلاهک تانسیومتر ظ باشد آنچه در فشارسنج قرائت میشود  برابرخواهد بود با ظ-سای ام و مقدار پتانسیل ماتریک بدست می آید.

اگر به جای خلاسنج یک فشارسنج فلزی را به تانسیومتر وصل نماییم فشار مثبت آب خاک اندازه گیری خواهد شد بنابراین برخلاف اسم آن تانسیومتر قادر است هم فشار مثبت و هم فشار منفی را اندازه گیری کندهرچند ازاین وسیله فقط برای تعیین رطوبت خاک در آبیاری ها استفاده میشود که معمولا خاک غیراشباع بوده و لذا فقط سنجش فشار منفی در آن معمول است.

- سوالی که در اینجا خودش را مطرح می کند اینست که چرا تانسیومتر ژتانسیل اسمزی را نشان نمیدهد؟

مسلما اگر تانسیومتر از مواد نیمه تراوا ساخته شده بود دراینصورت عدد اندازه گیری شده با آن شامل پتانسیل اسمزی نیز میشد.زیرا دراینصورت به دلیل غلیظ تر بودن محلول خاک آب بیشتری از تانسیومتر بیرون کشیده میشد.اما دیواره سرامیکی آن هم نسبت به آب و هم نسبت به نمکهای حل شده در آأب نفوذپذیر میباشد.

- چرا تانسیمتر در پتانسیلهای بیش از یک بار دیگر کارایی ندارد؟

زیرا خلاسنج یافشارسنج جیوه ای اندازه نسبی خلا را در مقابل فشار اتمسفر که مقدار آن معادل یک بار است اندازه گیری میکند. لذا در صورنتیکه پتانسیل خاک بیش از یک بار شود هوا از کلاهک وارد تانسیومتر شده و فشار آنرا با فشار اتمسفر متعادل میسازد .

بنابراین در عمل کارایی تانسیومترها فقط تا پتانسیل ماتریک۸۵/.اتمسفر است.

[ سه شنبه 1389/05/19 ] [ ] [ د.علیپور ]
کاربرد رطوبت حجمی در کشاورزی مرسوم تر از رطوبت جرمی است زیرا مقدار آن از نظر عددی با ارتفاع آب موجود در خاک برابر است.مثلا اگر رطوبت حجمی خاکی ۴/.باشد میتوان گفت که در هر متر عمق خاک ارتفاع آب موجود در آن ۴/.متر (۴۰۰میلی متر)است.

رطوبت حجمی و جرمی از طریق وزن مخصوص ظاهری خاک با یکدیگر ارتباط دارند.یعنی اگر رطوبت جرمی را در وزن مخصوص ظاهری ضرب نماییم رطوبت حجمی بدست می آید.

 منبع:فیزیک خاک-دکتر امین علیزاده ناشردانشگاه امام رضا (ع)

[ جمعه 1389/05/08 ] [ ] [ د.علیپور ]
 
 
رس های خاک:
واژة رس یا Clay برای افراد مختلف معانی متفاوتی دارد ولی آنچه در خاکشناسی مورد نظر است ذارتی هستند که قطر یا اندازه آنها از دو هزارم میلی متر کوچکتر است این ذرات شامل بلورهای مطبق آلومینیوسیلیک ، اکسیدهای آهن و آلومینیوم و سیلیسیم و همچنین هر ذره از کانی های دیگر که واجد شرایط ابعاد باشد می شود.
          بخش اعظم خاک رس خاک به حالت کلوئیدی است و به همین جهت از یک سطح ویژه قابل توجه برخوردار است حد بین رس کلوئیدی و رس غیر کلوئیدی تصنعی بوده و به طور دلخواه در 0002/0 میلی متر قرار دارد. ذرات کلوئیدی که در حالت تعلیق می باشند از خود حرکت Brownian ظاهری می سازند بدین معنی که ملکولهای محیط تعلیق ذرات را از این سو به آن سو می رانند در مورد ذرات بزرگترین ضربات ملکولها در جهات مختلف ، همدیگر را دفع می کنند و جسم یا ذره در حالت سکون باقی می ماند
(صفحه 37 کتاب روابط آب و خاک

سه روش کلی تعیین بافت خاک عبارتند از:۱-روش لمسی۲-روش هیدرومتر۳-روش پیپت

در روش لمسی گل یا خمیری که به حداکثر چسبندگی رسیده باشد را بین دو انگشت دست قرار داده و مورد بررسی قرار می دهند بطوریکه چنانچه طول نوار تهیه شده از خاک کمتر از یک اینچ باشد خاک را لومی و اگر طول نوار یک تا دو اینچ باشد خاک کلی لومی گویند .و اگر طول نوار بین ۲-۳ اینچ باشد بافت خاک رسی است. بافت شنی و لومی شنی تشکیل نوار نمی دهند.

قانون استوکز:
اگر مقداری خاک را در استوانه پر از آب رها سازیم ذرات خاک بسته به شکل و اندازه أی که دارند شروع به ته نشینی می کنند. استوکز (0850) Stokes فیزیکدان انگلیسی برای چنین پدیده‌أی معادله‌أی یافته است که در تعیین بافت خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
          اگر یک ذره کروی جامد به شعاع r وزن مخصوصی p و جرم m را در مایعی که در حال سقوط است در نظر بگیریم نیروی ثقل که بر آن اعمال می شود عبارتست از:
 


F1 = mg =  (               r p ) g
 
 
 
که در آن g  شتاب ثقل است. این نیروی رو به پایین با نیروی دیگری که مساوی وزن آب جابجا شده است ، در مصاف بوده و می‌خواهد مانع افتادن ذره به سطوح پایین تر شود.
 معادله استوکز:
این نیرو عبارتست از F2 = - (                r p f)g
که در فرمول فوق pf وزن مخصوص مایع یا آب است.
از طرفی چون ذره در حرکت است پس نیروئی مناسب با سرعت ذره نیز مقاومتی در برابر سقوط آزاد آن ایجاد می‌کند تا مقدار آن از رابطه ذیل محاسبه شود.
F3 = - 6      r n V
در این معادله V سرعت یکنواخت ذره و n گرانروی مایع است پس از حصوص سرعت یکنواخت ، شتابی در کار نبوده و نتیجه این نیروها بر روی هم مساوی صفر می‌شود.

پس  f2 + f2 + f3 = 0
 
و یا   r (p-p f) g – 6      r n V =02
3
3
اگر از رابطه فوق سرعت V را پیدا کنیم نتیجه ذیل عبارت خواهد بود
V=                     - ( p – p f)
 
معادله فوق نیز از خاکشناسی تیتیر مرد استفاده قرار می گیرد لذا این معادله نیز به نام استوکز نامیده می شود ( صفحه 13 فیزیک خاک).
 
 
محدودیت های مورد نظر در کاربرد معادله استوکز
الف): ذرات بایستی کروی و سخت و جامد باشند ذرات غیر کروی با سرعت کمتر یا بیشتر از ذرات کروی سقوط می کنند ذرات غیر کلوئیدی از قبیل شن و سلیت شکل کم و بیش کروی دارند ولی ذرات کلوئیدی بویژه رس ها پولک مانند بوده و نسبت به ذرات کروی با وزن مشابه ، کندتر ته نشین می‌شوند.
ب): اندازه ذرات نسبت به اندازة ملکول های مایع بایستی بزرگ باشند تا بتوان محیط را یک محیط همگن تلقی کرد. به عبارت دیگر ذرات نباید بعد از خود حرکت براوانی که از ویژگیهای کلوئید هاست نشان دهند. معمولاً ذرات کوچکتر از 002/0 میلی متر این پدیده
را ظاهرمی سازند و در نتیجه با معداله استوکز می توان فراوانی ذرات را از Sandvery fine تا Co arseclay تعیین کرد.
ج): سقوط ذرات بایستی آزاد باشد و در این سقوط ، ذرات مزاحم یکدیگر نگردیده و ذرات بزرگتر مانند قیمی ذرات کوچکتر را با خود انتقال ندهند. اگر غلظت ذرات در حدود 3 تا 5 درصد بوده و قطر استوانه محتوی مایع اقلا ده برابر بزرگترین ذره خاک باشد امکان سقوط ازاد تأمین خواهد بود. (صفحه 14 فیزیک خاک)
 
ترکیب مکانیکی خاک:
منظور از ترکیب مکانیکی خاک ، چگونگی کمی و کیفی ذرات آلی و معدنی در خاک می باشد.
 
 
معمولاً مواد بزرگتر از دو سانتی متر به سنگ Ston موسوم بوده و قطعاتی که قطر آنها بین دو سانتی متر و دو میلی متر نوسان می نماید سنگ ریزه  ( Gdavel) نامیده می شود اصطلاح خاک نرم  Fine Earth نیز به ذرات کوچک تر از هر میلی اطلاق می شود.
تجزیه های فیزیکی و شیمیایی که در خاک شناسی متداول است بر روی خاک نرم صورت می گیرد اجزا متشکله خاک نرم رس ( Clay) سیلت (Silt) و شن ( Sand) می باشد.
شکل ذرات شن Sand و سیلت معمولاً کروی یا مکعبی بوده و در واقع کانی هایی هستند که پس از تبلور سنگهای مختلفی را بودجود آورده اند ذرات رسی Clay به ندرت شکل کروی داشته و اغلب پولک مانند می باشند بعضی از کوچکترین ذرات خاک نیز شکل مشخصی ندارند (صفحه 30 کتاب روابط آب و خاک).

 

[ چهارشنبه 1389/04/23 ] [ ] [ د.علیپور ]
[ جمعه 1389/04/04 ] [ ] [ د.علیپور ]
[ یکشنبه 1389/03/23 ] [ ] [ د.علیپور ]

رواناب سطحی به آن قسمت از بارندگی اطلاق می‌گردد که در روی زمین به طرف آبراهه‌ها، دریاچه‌ها یا دریاها به جریان می‌افتد. طراحی کانالها یا سازه‌هایی که بتوانند جریانهای آب سطحی را از خود عبور دهند، مستلزم تعیین حداکثر دبی رواناب، حجم رواناب، حجم آب جاری شده و نیز توزیع زمانی دبی آب است.

عوامل موثر بر رواناب را میتوان به عوامل مربوط به بارندگی و عوامل مربوط به حوضه آبریز تقسیم نمود. عوامل بارندگی عبارتند از:  1ـ مدت بارندگی  2ـ  شدت توزیع بارندگی

عوامل حوضه آبریز عبارتند از: 1ـ اندازه و شکل حوضه  3ـ  جهت حوضه 4 ـ  پستی و بلندی 5ـ  وضعیت زمین شناسی 6 ـ  پوشش گیاهی سطح حوضه.

در اینجا دو روش برای تعیین حداکثر رواناب که به منظور طراحی سازه‌های آبخیزداری به کار می‌روند ارائه شده است. به دلخواه میتوان هریک از این روشها را به کار برد یا آنکه از هر دو روش استفاده کرد و یکی به عنوان کنترل دیگری به کار گرفته شود.

 

1 ـ تعیین مقدار حداکثر جریان (دبی) رواناب بوسیله روش استدلالی

با این روش مقدار جریان رواناب برای طرح تاسیسات به صورت معادله زیر توصیف می‌گردد:

q= CiA

که در آن q : حداکثر جریان رواناب ( فوت مکعب در ثانیه) ،C ضریب جریان رواناب، i شدت بارندگی برای یک دروه بازگشت مشخص و برای زمانی معادل "زمان تمرکز" Time of concentration حوضه (اینچ در ساعت) و A سطح حوضه (ایکر) میباشد. زمان تمرکز یک حوضه عبارت است از مدت زمان لازم برای آن که آب بتواند از دورترین نقطه (از نظر مدت جریان آب) حوضه جریان پیدا کرده و به محل خروجی حوضه برسد. فرض میشود که وقتی مدت بارندگی مساوی زمان تمرکز باشد، تمام نقاط حوضه همزمان در جریان خروجی دخالت داشته باشند. جدول ویژه‌ای برای تخمین زمان تمرکز حوضه وجود دارد. ضریب جریان رواناب بدون بعد بوده و عبارت است از نسبت حداکثر مقدار رواناب به شدت بارندگی.

مقدار تقریبی ضریب رواناب برای شرایط مختلف پستی و بلندی، خاک و پوشش گیاهی در جداولی آماده شده است.

 

2 ـ دبی اوج رواناب با استفاده از روش سازمان حفاظت خاک

یکی ار راههای تخمین دبی اوج رواناب، استفاده از روش SCS است. در این روش به جای ضریب رواناب که در فرمول استدلالی استفاده میشد، از ضریبی به نام ضریب یا شماره منحنی استفاده میشود. در این رابطه، جدولی بر اساس برخی شرایط هیدرولوژیکی تهیه شده است. باید توجه داشت که ضریب رواناب و شماره منحنی هر کدام مستقلا به دست آمده‌اند و بین آنها ارتباطی وجود ندارد. در هر حال هر دوی آنها با نفوذپذیری خاک نسبت معکوس دارند.
در روش SCS ابتدا متوسط وزنی شماره منحنی حوضه محاسبه میشود. با داشتن وسعت حوضه و بارندگی 24 ساعته گراف مشخصی که مربوط به آن شماره منحنی باشد انتخاب و دبی اوج رواناب محاسبه می‌شود. در انتخاب گراف باید توجه داشت که شیب زمین و تیپ بارندگی نیز در نظر گرفته شوند.

 

 

هیدروگرافهای رواناب

هیدروگراف ارائه گرافیکی یا جدولی شدت رواناب نسبت به زمان است. برای آنکه جریان رواناب ایجاد شود باید خاک در ابتدا اشباع باشد. به ویژه در حوضه‌هایی که جریان رواناب در اثر آبهای سطحی است نه آبهای زیرزمینی. در صورتی که بارندگی با شدت ثابت ادامه داشته باشد دبی رواناب به تدریج افزایش یافته تا سرانجام به نقطه ثابتی برسد. کلیه عواملی که به آنها اشاره گردید در شکل منحنی هیدروگراف موثرند.

هیدروگراف از نظر روندیابی سیل در مخازن و آبراهه ها و پیشبینی اوج سیلابها بسیار حائز اهمیت است. مثال بسیار بارز در این مورد، تعدیل هیدروگراف رواناب رودخانه سن لورانس در آمریکا است که در واقع محل خروجی دریاچه‌های پنجگانه است. حداکثر دبی این رودخانه بیش از 20 درصد بزرگتر از حداقل دبی آن نیست. حال آنکه حداکثر دبی جریان رودخانه میسوری 2900 درصد بزرگتر از حداقل آن است. البته استخرهای کوچک، اثر تعدیل کننده چندانی ندارند. هیدروگراف اطلاعات زیادی در مورد حجم رواناب و دبی اوج به ما میدهد.

 

منبع:داوود رسولی-  گلن شواب ـ ک. فریورت "مهندسی خاک و آب" ترجمه غلامحسین حق نیا و امین علیزاده، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد ـ شماره 106 سال انتشار 137

[ یکشنبه 1389/03/16 ] [ ] [ د.علیپور ]

خاك ايده آل :

خاكي است كه داراي 50% موادجامد و 25% هوا و 25 % رطوبت يا آب باشد.

درفرمولها Ma جرم هواي خاك        Mw جرم آب خاك        Ms جرم قسمت جامد     Mt جرم كل اجزاء

است معمولا به جاي جرم خاك وزن خاك را بكار ميبريم كه حاصل ضرب جرم و شتاب است .

حجم كل خاك نيزاز رابطه Vt = Va + Vw + Vs  بدست مي آيد و حجم خلل و فرج خاك از رابطه Vf = Vw + Vs  بدست مي آيد .

  تخلخل خاك

تخلخل يعني فضاي خالي بين ذرات جامدخاك كه به وسيله هوا ، گازها وآب اشغال ميشوند. ميزان تخلخل عمدتا نتيجه ساختارخاك است. ساختارخاك نيزتحت تاثيرعواملي چون بافت، ثبات ساختار، عمليات زراعي و عوامل و شرايط محيطي است . پس تخلخل خاكها به طور مستقيم ازساختارخاك وبه طورغيرمستقيم ازتمام اين عوامل ناشي مي شود. ميزان كل تخلخل ونسبت ريزي ودرشتي فضاي خالب بين ذرات خاك، درآبياري مزرعه ورشدگياه بسيار موثر است. آب درهنگام آبياري بخش بيشتر خلل فرج خاك را اشغال مي كند. درخلل فرج ريزتربراثرنيروي موئينه اي يا نيروي لوله هاي موئين آب نگه داشته ميشودوبه مصرف ريشه گياهان ميرسد، درحالي كه درخلل وفرج درشت ترآب تحت تاثيرنيروي گرانش به اعماق زمين ميرود وهواجاي آن راميگيرد. ريشه گياه براي رشد مناسب به آب و هوانيازدارد پس تخلخل كل خاك ونحوه تقسيم خلل وفرج بين ذرات ريزودرشت درتغذيه وتنفس گياه بسيار بااهميت است .

تخلخل خاكهاي زراعي بين 35 تا 55% متغيراست. تخلخل كمتروبيشترازاين دوحد بندرت درخاكهاي زراعي مشاهده ميشود ( تخلخل كمتراز 35% مشكلات زيادي به ويژه ازلحاظ تهويه، نفوذپذيري، ظرفيت نگهداري خاك وريشه دواني ايجادميكند. تخلخل بيش از60% به ندرت درخاكهاي زراعي ( خاكهاي هوموسي وتورب) مشاهده مي شود ) . تخلخل مطلوب تخلخلي است كه حدود50% باشدوبه نسبت مساوي بين خلل و فرج ريزو درشت تقسيم ميشوند .

اندازه گيري خلل و فرج كل

تخلخل كل خاك از رابطه  بدست مي آيد كه در آن P درصدكل خلل و فرج است و نسبت حجم فضاي خالي بين ذرات به حجم كل توده خاك ( دست نخورده و درحالت طبيعي ) را تشكيل ميدهد .       و Rs وزن مخصوص حقيقي خاك و برحسب  است. وزن مخصوص حقيقي عبارت است ازوزن خاك خشك شده دردماي 105درجه سانتيگراد به حجم ذرات تشكيل دهنده توده خاك .

As وزن مخصوص ظاهري خاك برحسب  است. وزن مخصوص ظاهري عبارت است از وزن توده خاك خشك شده دردماي 105درجه سانتيگراد به حجم كل توده خاك دست نخورده ودررطوبت گاورو.

وزن مخصوص حقيقي و ظاهري ازطريق اندازه گيري مستقيم بدست مي آيدكه دقيق تر است. درمواردي كه اين اندازه گيري امكان پذيرنباشدودقت زيادي نيزموردنظر نباشد، ميتوان ازجدولهايي استفاده نمودكه درآنهاوزن مخصوص ظاهري باتوجه به بافت خاك به طورتقريب داده شده است .

وزن مخصوص ظاهري خاكها برحسب بافت خاك 1.1 تا 1.8 متغيراست. وزن مخصوص ظاهري خاكهاي رسي ( خاكهاي سنگين ) كمتراز وزن مخصوص خاكهاي شني ( خاكهاي سبك ) است .

اگردرخاك موادآلي وجودنداشته باشد، وزن مخصوص حقيقي حدود2.6 است. درصورتي كهخاك داراي موادآلي باشد، وزن مخصوص حقيقي ازاين رابطه بدست مي آيد:  كه %x  درصد موادآلي ميباشد . اگردرخاك داراي بافت وساختار وشرايط متوسط، وزن مخصوص حقيقي 2.6 و وزن مخصوص ظاهري 1.4 فرض شود، تخلخل كل چنين محاسبه ميشود :

يعني اگر حجم كل خاك دست نخورده، به همان حالت كه درطبيعت و مزرعه وجود دارد100 فرض شود، 46 قسمت آن رافضاي خالي ( مجموع خلل وفرج ريزودرشت ) تشكيل ميدهد . براي روشن ترشدن موضوع ، خاك گلداني درنظرگرفته ميشودكه رطوبت آن به حد اشباع كامل برسد ( يعني آنقدر آب به گلدان افزوده شودكه آب درسطح گلدان ظاهرشود). در اين حالت اگرحجم كل خاك گلدان 100فرض شود ، حجم آبي كه مصرف شده است ( حجم آبي كه فشاي خالي بين ذرات راپركرده است) 46 خواهدبود.

   جدول(2) وزن مخصوص ظاهري وتخلخل خاكها ورابطه آنهابابافت خاك

كيفيت بافت حاك

بافت خاك

تخلخل كل (تقريب)

وزن مخصوص ظاهري ( تقريب)

بافت بسيارسبك

شني

38

1.65

بافت سبك

شني لومي رسي

43

1.5

بافت متوسط

ليموني شني رسي

47

1.4

بافت متوسط سنگين

رسي ليموني شني

49

1.35

بافت سنگين

رسي ليموني

51

1.3

بافت بسيارسنگين

رسي

53

1.25

تخلخل هرخاك معرف حجم خلل وفرج درخاك بوده ومقدارآن بين 0.3 تا 0.6 نوسان ميكند . درخاكهاي درشت بافت ، تخلخل كمترازخاكهايي با بافت ريزاست واندازه خلل وفرج درخاك اولي بيشتر است. درخاكهاي رسي ، مقدار تخلخل همواره درخال تغييراست زيراخاك مرتبا و به تناوب آماس و انقباض حاصل كرده ، خاكدانه تشكيل شده، انتشاريافته، متراكم گشته و ايجاددرزوترك مينمايد . تخلخل خاك نكته اي درباره توزيع وابعادخلل وفرج خاك آشكار نمي سازد. خلل و فرج خاك، درجذب آب وهواوانتقال آنها، گسترش ريشه ها ، هدايت حرارتي و قدرت ساختماني خاك اهميت فراواني داردواندازه گيري ان بطور مختلفي امكان پذيراست . مقدار تخلخل ازرابطه زيرمحاسبه ميشود :

 كه Vt حجم كل خاك     Vf حجم خلل و فرج    Va حجم هوا    Vw حجم آب  و Vs حجم موادجامد خاك است .

يكي ديگر ازروابط محاسبه تخلخل خاك چنين است :  

  حفر چاهك مشاهده اي

وسايل مورد نياز:

آگر يا مته خاك : از انواع آگر جهت حفرچاهك ميتوان استفاده نمود، ليكن بهتراست باتوجه به شرايط خاص خاك از انواعي استفاده شود كه حداقل تراكم وپراكندگي را درديواره چاهك ايجادنمايد .

عمق چاهك بستگي به شرايط خاك دارد . ابتدا چاهكي به عمق 2 متر تا بالاي سطح ايستابي حفرنموده و لايه هاي مختلف خاك را با توجه به ضخامت لايه ها مشخص ويادداشت مينماييم.

ضمنا دقت بسياري ميبايست اعمال نمودكه چاهك داراي قطريكنواخت وبطورمستقيم حفرشود . دربسياري ازحالات خاك يكنواخت نبوده وشامل دو لايه يا بيشتر مي باشدكه نهايتا ضريب آبگذري آنان با يكديگرمتفاوت ميباشد كه دراينصورت لازم ميباشد چاهك و يا چاهكهايي دراعماق مختلف حفرنمائيم وقطرچاهك بين 8 الي 10  س م انتخاب نموده تا براساس آن بتوان آزمايشات مورد نظررا انجام داد .

تعيين بافت خاك درمزرعه

درمزرعه تركيب مكانيكي خاك با روش لمسي تخمين زده ميشودبه اين صورت كه خاك مرطوب را بين انگشتان لمس ميكنندوبافت خاك رامشخص ميكنند. اين روش معيارمشخصي است كه بالمس كردن انجام پذيراست واحتياج به تجربه ومهارت دارد وبا تكرارها ، نتايج را با نتيجه آزمايشگاهي مطابقت نموده وخيلي دقيقتربدست خواهدآمد. لمس خاك خشك ومرطوب فرق ميكند. يعني درحالت خشك ذرات رس دورهم جمع شده و ايجادذرات سخت ميكند كه شبيه Silt Sand  است .

اگردرصد ذرات ماسه بيشتر باشد آن خاك راماسه اي گويند واگردرصدذرات رس بيشتر باشد آن را رسي مي نامند . سيلت ازرس و ماسه تشكيل ميشود. لوم نيزخاكي است بابافت متوسط كه به مقدار  مناسبی ذرات رس ، سيلت وماسه دارد. دانه هاي ماسه رابا انگشت مي توان تميزدادوبا چشم غيرمسلح به آساني قابل رويت بوده، اما دانه هاي رس راكه مانندآردند بسختي مي توان با چشم غيرمسلح ديد. تك تك ذرات رس كه بيشترآنها كلوئيدي غيرآلي بوده متراكم وشكننده بوده وباعث سله بستن خاك مي شود .

درآزمايشگاه بافت وميزان كاتيونها وآنيونهابادقت اندازه گيري ميشوند .

اندازه قطرذرات برحسب ميلي متر :

شن -  سنگ ريزه    Gravel       1 تا 2میلیمتر

ماسه                     Sand         0.05میلیمتر

لاي (سيلت )           Silt              0.05 تا  0.002 میلیمتر

رس                     Clay            كمتراز  0.002 میلیمتر

بافت خاك : اندازه ذرات تشكيل دهنده خاك بافت آنرا تعيين مي كند .

منبع: محمد کریم زاده عقدا

[ یکشنبه 1389/03/16 ] [ ] [ د.علیپور ]

تثبيت شنهاي روان تاثيرات زيادي بر روي اقتصاد و توليد و زندگي مردم كويرنشين دارد

بمناسبت ويژگيهاي کار تثبيت شن قسمت اعظم عمليات آن در فصل زمستان صورت مي گيرد و اين همزمان با فصل کم کاري يا بيکاري ده نشينان است .
از طرفي روال کار در برنام هاي تثبيت شن در ايران تاکنون براساس استفاده حداکثر از نيروي انساني بوده است بنابراين اجراي طرحهاي تثبيت شن بطور غير مستقيم ( بواسطه اخذ دستمزد کارگري) در وضعيت اقتصادي دهات و بالابردن درآمد سرانه آنها هم موثر است اين مسئله زماني اهميت خود را نشان خواهد داد که با درآمد زارعان حاشيه کوير ارزيابي گردد بدين ترتيب طرح تثبيت ريگهاي روان در نتيجه به تثبيت نيروي انساني در سطح دهات و جلوگيري از مهاجرت بي رويه آن کمک خواهد کرد.

 

احياء و اصلاح مراتع فرسوده بياباني و کويري که طبعا" در ايجاد ميکرو کليمايي جديد موثر بوده و در صورت بهره گيري در اين شرايط مي توان قسمتي از نياز کشور را از نظر تامين گوشت و لبنيات برآورده ساخت.
- با ايجاد پوشش نباتي و احداث جنگلهاي کويري طبعا" از سرعت حرکت آب حاصل از رگبارهاي مناطق کويري کاسته شده و بدين ترتيب خاک را در برابر عوامل فرسايش آبي نيز حفاظت مي کند. -با ايجاد پوشش نباتي در سطح زمن و گسترش آن امکان ماندگاري آب در سطح خاک بيشتر شده و فرصت نفوذ آن افزايش مي يابد. از طرفي رويش ساليانه قسمتهايي از اين پوشش خود در توليد خاک مناسبي جهت رويش بهتر و بيشتر گياهان کمک خواهد کرد.
- در صورت بهره گيري از امکانات جديد در امر دامداري دامداران و کساني که از اين طريق معيشت مي نمايند افزايش خواهد يافت.
-تاثير عمليات تثبيت شن و ايجاد فضاي سبز در بهسازي محيط زيست و بوجود آوردن شرايط مناسب تر براي توسعه امر بهداشت کاملا" مشهود است . - بالاخره حفظ و حمايت حيوانات وحشي و ايجاد شرايطي بهتر و امن تر براي زيست و تکثير آنان را نبايد از نظر دور داشت.

منبع:علي اكبر صفدري دانشجوي كارشناسي ارشد مناطق بياباني

[ جمعه 1389/03/07 ] [ ] [ د.علیپور ]
  •  كشت نواری

در صورت مناسب بودن زمین، براي جلوگيري از فرسايش خاك در اراضي زراعي از كشت نواري استفاده مي شود. معمولاً كشت نواري را به صورت تناوب زراعي با تلفيقي از گونه هاي مختلف مورد استفاده قرار مي دهند. بدين ترتيب كه در نوارهاي احداث شده به طور متناوب تركيبي از گونه هاي مختلف زراعي و يا علوفه ای  كشت مي شود باید توجه داشت که زمان برداشت محصولات از هم متمايز باشد.

 

 

  • كشت نواری سیستمی است كه در آن محصول مورد نظر و گیاهان مقاوم به فرسایش مانند گراس ولگومینوز در نوارهای متناوب در سراسر شیب كشت می شوند. در كشت نواری سرعت جریان آب كه در نوارهای محصول زیاد است در اثر برخورد با نوارهای علوفه متراكم كم شده و منجربه رسوب مواد در اثر كاهش آبدوی می گردد. به این دلیل تاثیر كشت نواری در كاهش فرسایش بیشتر از كشت و كار در روی خطوط تراز است. در كشت نواری همچنین مواد آلی به خاك اضافه می شود كه سبب اصلاح فیزیكی خاك می گردد. در شكل زیر كه حاصل مطالعات فوستر است مقدار رسوبگذاری در نتیجه اثر متقابل با رسوب و توان حمل رسوب در نوار گیاهان متراكم چمنی بررسی شده است. همان طور كه در شكل مشاهده می شود، گیاهان متراكم در اول نوار توان حمل هرز آب حاصل از زمین فاقد پوشش را به مقدار زیادی كاهش داده است تا جایی كه از مقدار با رسوب بمراتب كمتر شده و در نتیجه رسوبگذاری در اول نوار انجام گرفته است. اگر توان حمل قادر باشد كه در داخل نوار مجدداً افزایش یابد و نوار به اندازه كافی عریض باشد، رسوبگذاری متوقف و فرسایش شیاری مجدداً در قسمت پایین نوار آغاز خواهد شد.

برای افزایش تاثیر كشت نواری در حفاظت خاك لازم است عملیات حفاظتی دیگری نیز مانند انجام شخم صحیح، اصافه كردن مالچ كاه و كلش، اجرای تناوب زراعی خوب انجام داد. عملیات تناوب در كشت نواری باید به نحوی باشد كه دو كشت كه تاریخ كاشت و برداشت آنها یكی است و مجاورت یكدیگر قرار نگیرند.

به طور كلی سه نوع کشت نواری مرسوم است كه عبارتند از: كشت نواری در امتداد خطوط تراز، كشت نواری در مزرعه و كشت نواری همراه با كشت گیاهان بافر یا فرعی.

کشت نواری Strip cropping :
این روش عبارت است از یک سری نوار یکدرمیان گیاهی، عمود بر جهت شیب زمین.
انواع کشت نواری
۱- کشت نواری کن توری Contour strip cropping : مثل حالت کن توری (کن تور لاین و کن تور بانک)، منتها به جای اینکه روی خطوط میزان یک گیاه بکاریم روی هر نوار یک گیاه می کاریم
۲- کشت نواری مزرعه Field strip cropping : گاها منطقه کاری ما ممکن است به طریقی باشد که شیب نامنظمی داشته باشد که نتوان کشت روی خطوط میزان انجام داد در این شرایط از کشت نواری مزرعه استفاده می کنیم. در این روش ما روی خطوط منحنی میزان کشت انجام نمی دهیم ولی عمود بر شیب کشت انجام می شود.
۳- کشت نواری بادی Wind strip cropping : در مناطقی که بادهای فصلی با شدت زیاد وجود دارد ما درختانی را به عنوان بادشکن به صورت نواری در مقابل جهت باد می کاریم که این با دشکن ها سرعت حد آستانه فرسایش را پایین می آورند. و در مناطقی که جهت باد غالب در فطول مختلف سال تغییر می کند از بادشکن های شطرنجی استفاده مکشت نواری Strip cropping :
این روش عبارت است از یک سری نوار یکدرمیان گیاهی، عمود بر جهت شیب زمین.
انواع کشت نواری
۱- کشت نواری کن توری Contour strip cropping : مثل حالت کن توری (کن تور لاین و کن تور بانک)، منتها به جای اینکه روی خطوط میزان یک گیاه بکاریم روی هر نوار یک گیاه می کاریم
۲- کشت نواری مزرعه Field strip cropping : گاها منطقه کاری ما ممکن است به طریقی باشد که شیب نامنظمی داشته باشد که نتوان کشت روی خطوط میزان انجام داد در این شرایط از کشت نواری مزرعه استفاده می کنیم. در این روش ما روی خطوط منحنی میزان کشت انجام نمی دهیم ولی عمود بر شیب کشت انجام می شود.
۳- کشت نواری بادی Wind strip cropping : در مناطقی که بادهای فصلی با شدت زیاد وجود دارد ما درختانی را به عنوان بادشکن به صورت نواری در مقابل جهت باد می کاریم که این با دشکن ها سرعت حد آستانه فرسایش را پایین می آورند. و در مناطقی که جهت باد غالب در فطول مختلف سال تغییر می کند از بادشکن های شطرنجی استفاده کشت نواری Strip cropping :
این روش عبارت است از یک سری نوار یکدرمیان گیاهی، عمود بر جهت شیب زمین.
انواع کشت نواری
۱- کشت نواری کن توری Contour strip cropping : مثل حالت کن توری (کن تور لاین و کن تور بانک)، منتها به جای اینکه روی خطوط میزان یک گیاه بکاریم روی هر نوار یک گیاه می کاریم
۲- کشت نواری مزرعه Field strip cropping : گاها منطقه کاری ما ممکن است به طریقی باشد که شیب نامنظمی داشته باشد که نتوان کشت روی خطوط میزان انجام داد در این شرایط از کشت نواری مزرعه استفاده می کنیم. در این روش ما روی خطوط منحنی میزان کشت انجام نمی دهیم ولی عمود بر شیب کشت انجام می شود.
۳- کشت نواری بادی Wind strip cropping : در مناطقی که بادهای فصلی با شدت زیاد وجود دارد ما درختانی را به عنوان بادشکن به صورت نواری در مقابل جهت باد می کاریم که این با دشکن ها سرعت حد آستانه فرسایش را پایین می آورند. و در مناطقی که جهت باد غالب در فطول مختلف سال تغییر می کند از بادشکن های شطرنجی استفاده می شود.

 

 

 

 


ادامه مطلب
[ سه شنبه 1389/02/28 ] [ ] [ د.علیپور ]
•         آشنایی با سیستم های آبیاری تحت فشار
1.    آبیاری بارانی
2.    سیستم آبیاری خطی یا لینیر (Linear)
3.    سیستم آبیاری دوار مرکزی یا سنترپیوت
4.    سیستم آبیاری قرقره ای یاگان
•         آبیاآشنایی با سیستم های آبیاری تحت فشار
1.      آبیاری بارانی
1.      آبیاری بارانی کلاسیک:
شامل: 1- سیستم کاملا متحرک 2- سیستم نیمه متحرک 3- سیستم ثابت با آب پاش متحرک 4- سیستم کاملا ثابت.
•         سیستم کاملا متحرک:
در این روش کلیه سیستم قابل انتقال و جابجایی است و بیشتر جهت استفاده از آبیاری تکمیلی استفاده می شود.
•         سیستم کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک:
در این روش کلیه لوله ها و بال ها ثابت است و فقط آبپاش ها که روی رایزرها نصب می شوند متحرک است. در این روش کلیه لوله ها را می توان در زیر خاک نصب کرد. مزایای این روش سهولت کار با آن و سادگی سیستم است.
•         سیستم کاملا ثابت:
در این روش کل سیستم کاملا ثابت است و بیشتر برای خزانه کاری و محصولات خاصی استفاده می شود.
لازم به یادآوری است که هنگاه عملیات کاشت و برداشت و در پایان فصل آبیاری کلیه لوله های روی سطح زمین را باید جمع آوری نمود.
مزایای آبیاری بارانی کلاسیک:
1.       صرفه جویی در مصرف آب و توزیع یکنواخت آب در مزرعه.
2.       امکان آبیاری در اراضی شیبدار و ناهموار.
3.       توزیع یکنواخت سم و کود در مزرعه.
4.       تمیز شدن برگ گیاهان و جلوگیری از سرمازدگی.
5.       کاهش علف های هرز در مزرعه.
6.       کاهش هزینه های تولید.
 
2.      آبیاری بارانی مکانیزه:
•         سیستم آبفشان غلطان یا ویلمو.
•         سیستم آبیاری خطی یا لینیر (Linear).
•         سیستم آبیاری دوار مرکزی یا سنترپیوت.
•         سیستم آبیاری قرقره ای یا گان.
 
3.      سیستم آبفشان غلطان یا ویلمو:
این روش آبیاری برای سطوح بزرگ و هموار و همچنین برای گیاهان زراعی پا کوتاه که حداکثر ارتفاعشان یک متر بیشتر نباشد، استفاده می شود.
این دستگاه شامل قسمت های زیر است:
•        لوله های اصلی: لوله های اصلی در این سیستم از جنس آلومنیوم است که طول هر شاخه آن 12 متر است. طول دستگاه یا بال می تواند تا 372 متر باشد. لوله های اصلی به وسیله لوله خرطومی به شیر هیدرانت یا شیرهای آبده وصل می شوند.
•        آبپاش ها: آبپاش ها روی بال ها قرار دارند که زیر هر آبپاش یک سوپاپ تخلیه آب است، که بعد از اتمام کار سیستم، آب دستگاه تخلیه می شود. فاصله آب پاش ها از هم 12 متر است، که بعد از اتمام کار سیستم، آب دستگاه تخلیه می شود. فاصله آبپاش ها از هم 12 متر است.
•        چرخ ها: محیط چرخ ها 6/4-5 یا 6 متر می تواند باشد که معمولا محیط چرخ ها را کمتر از 60 متر انتخاب می کنند. فاصله چرخ ها از هم دیگر 12 متر است.
•        موتور و شاسی: که در وسط قرار دارد.
 
 
نکات قابل توجه در استفاده از این سیستم:
1.       دستگاه را باید با ترمز مخصوص یا کیسه شن در مزرعه ثابت نگه داشت.
2.       در مواقع جابجایی سیستم باید شیر فلکه را بست و لوله رابط خرطومی را از دستگاه جدا کرد و ترمز را آزاد کرد.
3.       آب لوله ها یا بال ها باید تخلیه گردد.
4.       مانعی در مسیر حرکت نباشد.
5.       کنترل و سرویس موتور دستگاه انجام شود.
 
2.      سیستم آبیاری خطی یا لینیر (Linear):
در این روش آبگیری از کانال وسط مزرعه یا از طریق لوله های زیرزمینی و شیر هیدرانت های کنار مزرعه انجام می شود.
در سیستم خطی، دستگاه به صورت مستقیم حرکت می کند تا به انتهای مزرعه برسد سپس باید در همین مسیر برگردد حال برای اینکه در مواقع برگشتن قسمت انتهای مزرعه گل آلود است بهتر است، دستگاه نصف مزرعه را آبیاری کند سپس تا انتهای مزرعه بدون انجام آبیاری حرکت کند و در زمان برگشت انتهای مزرعه را آبیاری کند و قسمت ابتدای مزرعه که قبلا آبیاری شده بوده بدون آبیاری حرکت کند.
 
3.      سیستم آبیاری دوار مرکزی یا سنترپیوت:
این سیستم در حال حاضر یکی از مکانیزه ترین سیستم های آبیاری تحت فشار است که برای آبیاری در سطوح بزرگ و یکپارچه و برای اراضی نسبتا سبک استفاده می گردد و مزرعه را به صورت دایره ای آبیاری می کند. مساحت تحت پوشش این سیستم بین 25 تا 60 هکتار است.
 
قسمت های مختلف دستگاه سنترپیوت عبارتند از:
1- برج ثابت مرکزی:
این برج در محل برداشت آب مستقر است و تابلوی کنترل کامپیوتری در این سکو نصب است و سیستم به دور این برج می چرخد.
2- بال ها یا Spam:
طول بال ها حدود 5/52 متر است و تعداد آن ها بستگی به وسعت مزرعه دارد. در انتهای بال ها شیر تخلیه آب وجود دارد که وقتی دستگاه خاموش می شود فشار آب داخل لوله ها کاهش می یابد و شیر خودکار انتهای لوله باز شده و آب درون بال ها را تخلیه می کند و برعکس موقعی که دستگاه را روشن می کنیم و فشار آب در داخل بال ها زیاد می شود شیرها به طور اتوماتیک و خودکار بسته شده و در نتیجه آب از آب پاش ها خارج می شود.
3- آب پاش ها:
که به فاصله 3 متر از یکدیگر روی بال ها نصب گردیده است و در این سیستم می توان از دو نوع آبفشان استفاده کرد:
الف) آبفشان با فشار کم که آب را به صورت اسپری روی محصول می پاشد که بیشتر در اراضی شنی به کار                       می رود.
 ب) آبفشان ضربه ای که به فشار بیشتری نیاز دارد و برای خاک های نسبتا سنگین تر استفاده می شود.
ضمنا آب پاش های دورتر از برج مرکزی دارای آبدهی بیشتری نسبت به آب پاش های نزدیک برج هستند. زیرا آب پاش های دورتر مساحت بیشتری را تحت پوشش قرار می دهند.
4- برج متحرک:
برج های متحرک که دارای دو چرخ هستند و با سرعتی حدود 2 متر در دقیقه حرکت می کنند.
5- بال اضافی:
این بال برای آبیاری گوشه های مزرعه استفاده می شود و در مواقع ضروری بر روی دستگاه نصب می گردد.
 
4.      سیستم آبیاری قرقره ای یاگان:
این سیستم بیشتر برای تکمیلی و در اراضی دیم استفاده می شود و تشکیل گردیده از قرقره، شاسی، لوله پلی اتیلن، آبفشان گان و غیره.
 
نکات ضروری در مورد استفاده از سیستم یا گان:
   1.  استفاده از این سیستم در موقع سبز کردن محصول باعث کوبیدگی خاک و عدم سبز شدن محصول             می شود و می بایستی در ابتدای کاشت از سیستم مه پاش استفاده کرد. عرض پاشش آب در گان 60 تا 70 متر است.
   2.     استفاده از این روش در ارضی رسی و سنگین و یا برای کشت گیاهانی که دارای بذر زیر هستند باید با دقت کافی انجام گیرد تا بتوان از این سیستم استفاده نمود.
   3.    در مناطق گرم اگر مدت طولانی آب در لوله باشد و سپس دستگاه را روشن نمود ممکن است آب داغی که روی محصول ریخته می شود موجب بروز خساراتی در روی محصول می گردد، بنابراین باید بعد از انجام آبیاری آب داخل لوله را تخلیه نمود.
در این روش لوله پلی اتیلن روی قرقره ای پیچیده شده است که به تراکتور در مزرعه جابجا می شود و انتهای لوله پلی اتیلن آبفشان یا گان قرار دارد.
 
•         آبیاری قطره ای
در این روش بیشترین راندمان آبیاری وجود دارد و در اکثر باغات مورد استفاده قرار می گیرد.
تجهیزات آبیاری قطره ای عبارتند از:
1-      سیستم کنترل مرکزی
2-      لوله های اصلی و فرعی
3-      قطره چکان ها
سیستم کنترل مرکزیک
شامل:
1-     پمپ تامین کننده فشار آب
2-     سیکلون:
اولین مخزنی که بعد از پمپ قرار دارد سیکلون است و آب از پهلو وارد دستگاه شده و پس از چرخش و دوران شن های موجود در آب به مخزن پایین سیکلون سقوط می کند و آب از مجرای خروجی بالای سیکلون خارج می شود. 80 درصد رسوبات در سیکلون ته نشین می گردد.
3-     فیلتر شن:
فیلتر شن بعد از سیلکون قار

دارد.آشنایی با سیستم های آبیاری تحت فشار
1.      آبیاری بارانی
1.      آبیاری بارانی کلاسیک:
شامل: 1- سیستم کاملا متحرک 2- سیستم نیمه متحرک 3- سیستم ثابت با آب پاش متحرک 4- سیستم کاملا ثابت.
•         سیستم کاملا متحرک:
در این روش کلیه سیستم قابل انتقال و جابجایی است و بیشتر جهت استفاده از آبیاری تکمیلی استفاده می شود.
•         سیستم کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک:
در این روش کلیه لوله ها و بال ها ثابت است و فقط آبپاش ها که روی رایزرها نصب می شوند متحرک است. در این روش کلیه لوله ها را می توان در زیر خاک نصب کرد. مزایای این روش سهولت کار با آن و سادگی سیستم است.
•         سیستم کاملا ثابت:
در این روش کل سیستم کاملا ثابت است و بیشتر برای خزانه کاری و محصولات خاصی استفاده می شود.
لازم به یادآوری است که هنگاه عملیات کاشت و برداشت و در پایان فصل آبیاری کلیه لوله های روی سطح زمین را باید جمع آوری نمود.
مزایای آبیاری بارانی کلاسیک:
1.       صرفه جویی در مصرف آب و توزیع یکنواخت آب در مزرعه.
2.       امکان آبیاری در اراضی شیبدار و ناهموار.
3.       توزیع یکنواخت سم و کود در مزرعه.
4.       تمیز شدن برگ گیاهان و جلوگیری از سرمازدگی.
5.       کاهش علف های هرز در مزرعه.
6.       کاهش هزینه های تولید.
 
2.      آبیاری بارانی مکانیزه:
•         سیستم آبفشان غلطان یا ویلمو.
•         سیستم آبیاری خطی یا لینیر (Linear).
•         سیستم آبیاری دوار مرکزی یا سنترپیوت.
•         سیستم آبیاری قرقره ای یا گان.
 
3.      سیستم آبفشان غلطان یا ویلمو:
این روش آبیاری برای سطوح بزرگ و هموار و همچنین برای گیاهان زراعی پا کوتاه که حداکثر ارتفاعشان یک متر بیشتر نباشد، استفاده می شود.
این دستگاه شامل قسمت های زیر است:
•        لوله های اصلی: لوله های اصلی در این سیستم از جنس آلومنیوم است که طول هر شاخه آن 12 متر است. طول دستگاه یا بال می تواند تا 372 متر باشد. لوله های اصلی به وسیله لوله خرطومی به شیر هیدرانت یا شیرهای آبده وصل می شوند.
•        آبپاش ها: آبپاش ها روی بال ها قرار دارند که زیر هر آبپاش یک سوپاپ تخلیه آب است، که بعد از اتمام کار سیستم، آب دستگاه تخلیه می شود. فاصله آب پاش ها از هم 12 متر است، که بعد از اتمام کار سیستم، آب دستگاه تخلیه می شود. فاصله آبپاش ها از هم 12 متر است.
•        چرخ ها: محیط چرخ ها 6/4-5 یا 6 متر می تواند باشد که معمولا محیط چرخ ها را کمتر از 60 متر انتخاب می کنند. فاصله چرخ ها از هم دیگر 12 متر است.
•        موتور و شاسی: که در وسط قرار دارد.
 
 
نکات قابل توجه در استفاده از این سیستم:
1.       دستگاه را باید با ترمز مخصوص یا کیسه شن در مزرعه ثابت نگه داشت.
2.       در مواقع جابجایی سیستم باید شیر فلکه را بست و لوله رابط خرطومی را از دستگاه جدا کرد و ترمز را آزاد کرد.
3.       آب لوله ها یا بال ها باید تخلیه گردد.
4.       مانعی در مسیر حرکت نباشد.
5.       کنترل و سرویس موتور دستگاه انجام شود.
 
2.      سیستم آبیاری خطی یا لینیر (Linear):
در این روش آبگیری از کانال وسط مزرعه یا از طریق لوله های زیرزمینی و شیر هیدرانت های کنار مزرعه انجام می شود.
در سیستم خطی، دستگاه به صورت مستقیم حرکت می کند تا به انتهای مزرعه برسد سپس باید در همین مسیر برگردد حال برای اینکه در مواقع برگشتن قسمت انتهای مزرعه گل آلود است بهتر است، دستگاه نصف مزرعه را آبیاری کند سپس تا انتهای مزرعه بدون انجام آبیاری حرکت کند و در زمان برگشت انتهای مزرعه را آبیاری کند و قسمت ابتدای مزرعه که قبلا آبیاری شده بوده بدون آبیاری حرکت کند.
 
3.      سیستم آبیاری دوار مرکزی یا سنترپیوت:
این سیستم در حال حاضر یکی از مکانیزه ترین سیستم های آبیاری تحت فشار است که برای آبیاری در سطوح بزرگ و یکپارچه و برای اراضی نسبتا سبک استفاده می گردد و مزرعه را به صورت دایره ای آبیاری می کند. مساحت تحت پوشش این سیستم بین 25 تا 60 هکتار است.
 
قسمت های مختلف دستگاه سنترپیوت عبارتند از:
1- برج ثابت مرکزی:
این برج در محل برداشت آب مستقر است و تابلوی کنترل کامپیوتری در این سکو نصب است و سیستم به دور این برج می چرخد.
2- بال ها یا Spam:
طول بال ها حدود 5/52 متر است و تعداد آن ها بستگی به وسعت مزرعه دارد. در انتهای بال ها شیر تخلیه آب وجود دارد که وقتی دستگاه خاموش می شود فشار آب داخل لوله ها کاهش می یابد و شیر خودکار انتهای لوله باز شده و آب درون بال ها را تخلیه می کند و برعکس موقعی که دستگاه را روشن می کنیم و فشار آب در داخل بال ها زیاد می شود شیرها به طور اتوماتیک و خودکار بسته شده و در نتیجه آب از آب پاش ها خارج می شود.
3- آب پاش ها:
که به فاصله 3 متر از یکدیگر روی بال ها نصب گردیده است و در این سیستم می توان از دو نوع آبفشان استفاده کرد:
الف) آبفشان با فشار کم که آب را به صورت اسپری روی محصول می پاشد که بیشتر در اراضی شنی به کار                       می رود.
 ب) آبفشان ضربه ای که به فشار بیشتری نیاز دارد و برای خاک های نسبتا سنگین تر استفاده می شود.
ضمنا آب پاش های دورتر از برج مرکزی دارای آبدهی بیشتری نسبت به آب پاش های نزدیک برج هستند. زیرا آب پاش های دورتر مساحت بیشتری را تحت پوشش قرار می دهند.
4- برج متحرک:
برج های متحرک که دارای دو چرخ هستند و با سرعتی حدود 2 متر در دقیقه حرکت می کنند.
5- بال اضافی:
این بال برای آبیاری گوشه های مزرعه استفاده می شود و در مواقع ضروری بر روی دستگاه نصب می گردد.
 
4.      سیستم آبیاری قرقره ای یاگان:
این سیستم بیشتر برای تکمیلی و در اراضی دیم استفاده می شود و تشکیل گردیده از قرقره، شاسی، لوله پلی اتیلن، آبفشان گان و غیره.
 
نکات ضروری در مورد استفاده از سیستم یا گان:
   1.  استفاده از این سیستم در موقع سبز کردن محصول باعث کوبیدگی خاک و عدم سبز شدن محصول             می شود و می بایستی در ابتدای کاشت از سیستم مه پاش استفاده کرد. عرض پاشش آب در گان 60 تا 70 متر است.
   2.     استفاده از این روش در ارضی رسی و سنگین و یا برای کشت گیاهانی که دارای بذر زیر هستند باید با دقت کافی انجام گیرد تا بتوان از این سیستم استفاده نمود.
   3.    در مناطق گرم اگر مدت طولانی آب در لوله باشد و سپس دستگاه را روشن نمود ممکن است آب داغی که روی محصول ریخته می شود موجب بروز خساراتی در روی محصول می گردد، بنابراین باید بعد از انجام آبیاری آب داخل لوله را تخلیه نمود.
در این روش لوله پلی اتیلن روی قرقره ای پیچیده شده است که به تراکتور در مزرعه جابجا می شود و انتهای لوله پلی اتیلن آبفشان یا گان قرار دارد.
 
•         آبیاری قطره ای
در این روش بیشترین راندمان آبیاری وجود دارد و در اکثر باغات مورد استفاده قرار می گیرد.
تجهیزات آبیاری قطره ای عبارتند از:
1-      سیستم کنترل مرکزی
2-      لوله های اصلی و فرعی
3-      قطره چکان ها

[ چهارشنبه 1389/02/01 ] [ ] [ د.علیپور ]
 

 Gully erosion mapping for the national Land and water resources Audit

 gully erosion is a significant land degradation process and a source of sediment to Australian rivers. this sidement together with attached nutrients has affected downstream riverine ecosystems by smothering bed habitat reducing the diversity of bedforms and increasing turbidity  and nutrient loads. erosion from stream and gully banks can generate up to 90 precent of the total sediment yield from a catchment . sediment that has been eroded from gullies since European settlement is still present in many rivers and continues to impact upon river ecosystem. Although gully development has slowed since about1950  .gullies continue to supply sediment to rivers

this study as a component of the National Land and water Resources Aidet(NAWRA) has produced predictions of gully extent Australia based upon extensive measurement from aerial photographs.gully density prediction was earried out Via the generation of numeric rule-based predictive models for four regions of Australia.these predictions of the location and extent of gully erosion should be useful in regional planning of erosion control.  the end

      

[ شنبه 1389/01/21 ] [ ] [ د.علیپور ]
عملیات بیولوژیکی در مراتع عبارتند از: بذرپاشی- کپه کاری-بذرکاری-قلمه کاری-نهال کاری -قرق
[ چهارشنبه 1389/01/18 ] [ ] [ د.علیپور ]
بانکت بندی

 

بانکت بندی از روش های تامین آب در مناطق خشک است و جوی های کوچک افقی هستند که در روی خطوط میزان (تراز) قرار می گیرند.كه به منظور جمع آوري آب هاي حاصل از بارش برف و باران، كاهش سرعت آب  و افزایش نفوذ آن به داخل زمين احداث می شود. همچنين بانكت در مناطقي كه جريان آب هاي سطحي شديد باشد، براي كنترل سيلاب احداث مي گردد.

بانكت بندي  معمولاً در اراضي مرتعي و جنگلي كاربرد زيادي دارد . تاثير بانکت بندی بر كاهش فرسايش خاك از طريق كم کردن  طول شيب دامنه ها است. به عبارت دیگر محدود شدن سرعت روان آب در  فواصل بین  بانکت ها فرصت کافی جهت رسیدن به آستانه فرسایش را گرفته و آب جاری در بانکت ها جمع آوری می شود.

[ دوشنبه 1389/01/16 ] [ ] [ د.علیپور ]
مالچ پاشیمالچ پاشی 

مالچ کلمه ای است انگلیسی به معنی "پوشش" که بیشتر در کشاورزی بکار برده می شود و به مواردی اطلاق می گردد که می تواند ایجاد پوشش حفاظتی بر روی زمین یا در اطراف ریشه گیاه بکند.

مالچ ماده جدیدی نیست، بلکه قدمت آن به موقعی می رسد که حفظ ریشه گیاهان در مقابل تاثیر عوامل خارجی و همچنین کمک به رشد گیاه از طریق ایجاد یک پوشش نازک از موادی چون کاه، خاک اره، برگ در سطح زمین و تراشه های طبیعی چوب (به نام مالچ) امکان پذیر بوده است.

مالچ را می توان پوشش غیر زنده نامید که به عنوان محافظی برای گیاهان در زمستان بکار می رود و گیاهان را در برابر تغییر دمای شدید خاک و از دست رفتن آب زمین محافظت می کند و نیز جلوی رشد علفهای هرز را می گیرد. مالچ در تابستانهای خشک پوشش مناسبی برای تقریباً هر نوع گیاه پوششی می باشد. از کود حیوانی کاملاً پوسیده می توان به عنوان یک پوشش بسیار خوب ( تا عمق 10 سانتی متر) استفاده کرد چرا که هم به عنوان مالچ زمستانی و هم بهاره عمل می کند.


بطور کلی سه نوع مالچ مورد استفاده قرار می گیرد:

الف) مالچ بیولوژیکی (آلی)

ب) مالچ شیمیایی (غیر آلی)

ج) مالچ فیزیکی (معدنی

 
مالچ های شیمیایی که امروزه در بازار یافت می شوند به نحو موثری از تابش نور خورشید و رشد علف های هرز جلوگیری می نمایند. در طراحی منظر، از این مالچها در زیر تراشه های چوب استفاده می کنند تا نمای طبیعی وزیبائی پیدا کند. پلاستیک سیاه و مواد پلی پروپیلنی (مواد مصنوعی) از مالچ های شیمیایی هستند که دوام طولانی دارند اما در صورت از بین رفتن، در غنی سازی خاک هیچگونه نقشی ندارند.
پلاستیک سیاه بصورت یا لایه و با نوارهای خرد شده به کار برده می رود. راندمان مالچ یکپارچه از نواری بیشتر است، زیرا پلاستیک یکپارچه پوشش کامل داشته و امکان جوانه زدن علف های هرز از میان آن وجود ندارد اما قابلیت نفوذ آب را ندارد.(6)
مالچ پلاستیکی اکنون یکی از اجزاء تولید محصولات کشاورزی با پلاستیک است. در این نوع تولیدات (پلاستیکی) اغلب از چندین روش برای افزایش محصولات استفاده می شود، مثلا بیشتر محصولاتی که از مالچ پلاستیکی استفاده می کنند از آبیاری قطره ای نیز بهره می گیرند.(2) مالچ پلاستیکی در رنگ ها و اندازه های مختلف برای نیازهای مختلف در دسترس است. دوام مالچ ها وابسته به ضخامت آنها است.(4)
در مالچ پلاستیکی دوام یک فاکتور بزرگ است. بیشتر پلاستیکهای ترد و شکننده توانایی این را دارند که در کشت استفاده شوند اما بادهای سنگین می توانند موجب پاره شدن آن ها شود. پلاستیکهای محکم هستند که بعد از 2 بار کشت هم هنوز پا برجا هستندد. اخیرا بیشتر پلاستیک ها خم شونده هستند و دارای قابلیت تغییر هستند و به کشاورزان اجازه می دهد از پلاستیک و محصولات آن به آسانی استفاده کنند.(7)
مالچ پلاستیکی به صورت خطوط موازی در سطح خاک های آماده شده قرار می گیرند. بستر باید بدون باقی مانده گیاهان باشد و به وسیله یک شیء سنگین در روی حاشیه های کناره خاک محکم شود. مالچ باید به صورت سفت و محکم به خاک بچسبد تا انتقال حرارت خوب و از آزاد شدن و حرکت توسط باد جلوگیری شود. حرکت مالچ توسط باد ممکن است باعث شود پلاستیک پاره شود و مزایا آن از بین برود.(11)
مالچ پلاستیکی به کنترل علف هرز، بالا بردن دما و تنظیم رطوبت خاک کمک می کند. بسیاری از مالچ های پلاستیکی رنگی برای کشاورزان سودمند است که هر کدام فواید مختلفی برای تولید دارند.(5)
مالچ پلاستیکی در بالای بستر کاشت به روئیدن سالم تر، فراوانی بیشتر محصولات در یک دوره کوتاه زمانی کمک می کند و گیاهان به صورت مستقیم از میان سوراخ های حفر شده در پلاستیک خارج می شوند. هدف مالچ پلاستیکی افزایش دمای خاک است و ما پلاستیکی با دوام و مقاوم در برابر بادهای شدید لازم داریم.(37)
کم کردن ضخامت، افزایش ساختار چند لایه، رنگیزه های جدید و افزایش فرمولاسیون بعضی از کارهای انجام شده است که برای تحریک کشاورزان برای استفاده بیشتر و تجاری مالچ ها امیدوارکننده است. مالچ های رنگی می توانند 2-1 هفته به فصل رشد اضافه کنند اما آنها گران هستند و در ساخت و نتایج به دست آمده همیشه ثابت نیستند. شما می توانید یک سال 20% محصول بیشتر برداشت کنید وسال بعد نه. در ارتفاعات بلند و یا هر جایی که نور خورشید شدیدتر است باید از مالچ های که جذب کننده نور ماورای بنفش هستند استفاده کرد تا از سوختن محصولات جلوگیری کرد.
در هنگام استفاده از مالچ در گلخانه ها : گلخانه ها به وسیله یک شیشه یا پلاستیک پوشیده شده است و به ما اجازه می دهد که از مالچ های ارزان تر که به افزودنیهای خاص نیاز ندارند استفاده کنیم. اما به هر حال شیشه و پلاستیک در انتقال طول موج با هم اختلاف دارند. بنابراین نوع پوشش گلخانه باید در درون محاسبات فرمول یک لایه مالچ حساب شود.
لایه های مالچ می توانند همچنین یک مانعی برای جلوگیری از خروج متیل بروماید که یک گاز سمی برای کشتن باکتریهای خاک است باشند. یک لایه مالچ می تواند به کشاورزان اجازه دهد که کمتر از متیل بروماید استفاده کنند (این گاز برای ازن مضر است). همچنین یک لایه مالچ غیر قابل نفوذ می تواند تاثیرگذاری گازها را توسط نگه داشتن گازها در تماس طولانی با خاک بهبود بخشد.

تاریخچه:
یکی از اجزاء مهم plasticulture مالچ پلاستیکی است که به صورت تجاری در روی گیاهان از اوایل سال 1960 استفاده شده و کاربردش هنوز هم در سرتاسر جهان رو به افزایش است.(2،21،24)

اصطلاح مالچ از کلمه انگلیسی mulch منشاء گرفته که در اصل به معنی پوشش است. در حقیقت می توان مالچ و مالچ پاشی را روشی برای ایجاد پوششی در سطح خاک قلمداد نمود که با اهداف و دیدگاههای متفاوت مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده از انواع مالچ ها و مالچ پاشی در زراعت، باغبانی، حفاظت خاک و تثبیت ماسه های روان و توسعه فضای سبز در سالهای اخیر گسترش فراوانی یافته است.(6)
مالچ یکی از عملیات قدیمی است که توسط باغبانان به مدت طولانی است که برای کنترل علف هرز و حفظ رطوبت پیرامون میوه، سبزی و گل گیاهان استفاده می شود. به طور سنتی، فقط از علوفه، علف چیده شده، برگها و دیگر مواد که به آسانی تجزیه می شوند برای این کار استفاده می شوند.(38)
مالچ پلاستیکی سیاه یا شفاف (پلی اتیلن) برای تولید گیاهان در میانه های سال 1960 در us استفاده شد. در 10 سال گذشته بهرحال، ابداعات جدید در تکنولوژی ساختن پلاستیک نتایجی در محصول و محصولات پلاستیک جدید برای کشاورزان داشته است، مانند مالچ های قابل تجزیه توسط نور، مالچ سفید/سیاه و مالچ های رنگی متفاوت.(27) کشاورزان آمریکا از 200 میلیون پوند مالچ پلاستیکی در سال استفاده می کنند.(30)
مالچ های پلاستیکی برای به دست آوردن عملکرد بیشتر و زودرس تر گیاهان در حال افزایش است. مخصوصا برای گونه های گرمادوست مانند فلفل، ذرت، گوجه فرنگی و گیاهان پیچک دار.(43)

مالچ آلی:
مالچ های آلی که از قدیم استفاده می شوند شامل علف خشک، کاه و کلش، پوست درخت، چوب خرد شده، برگ، علف چیده شده، خاک اره و کمپوست که این مواد به سهولت در دسترس هستند. این نوع مالچ ها علف های هرز را کنترل می کنند و همچنین می توانند مواد مغذی و آلی به خاک اضافه کنند، خاک را در برابر فرسایش حفاظت کنند، بهبودی بافت خاک، بهبودی ظرفیت و نگهداری رطوبت و البته باید توجه داشت که در هنگام استفاده از این گونه مواد (در مواردی که از کربن غنی هستند) مانند خاک اره و چوب خرد شده باید یه مقدار کافی نیتروژن به خاک اضافه کرد.(4) برای مطلع شدن از انواع این نوع مالچ می توانید به جدول شماره 1 مراجعه کنید.

مالچ پلاستیکی:
لایه پلی اتیلن با ضخامت 5/1-9/0 mil و پهنای 4 feet بیشترین و معمولی ترین مالچ پلاستیکی است و بیشتر با گیاهان نشاءی به کار می روند.(47)
انواع مختلفی از مالچ پلاستیکی در دسترس است. پلاستیکهای شفاف و IRT بیشترین پتانسیل را برای گرم کردن خاک داشتند. آنها تشعشعات رسیده و امواج بلند را از خاک به دام می اندازد. مالچ های سیاه بیشتر توسط انتقال موجب گرم شدن خاک می شوند. به غیر از گرم کردن خاک، کنترل علف هرز یک نکته مهم در تکنولوژی مالچ است. مالچ شفاف به علف هرز به فراوانی اجازه می دهد که رشد کند و این ممکن است فواید گرم کردن خاک را منتفی کند. مالچ های سیاه به طور موثری کنترل علف های هرز را انجام می دهند. مالچ های IRT مخلوطی از مالچ شفاف در گرم کردن و مالچ سیاه در کنترل علف هرز هستند.(43)

 

 

 

 

 

 

 

مالچ پاشی:عملياتي است كه به منظور تثبيت ماسه هاي روان در مناطق منشاء برداشت يا ترانزيت تپه‌هاي ماسه‌اي با استفاده از مشتقات نفتي (مالچ يا قير معطر )صورت مي‌پذيرد

[ یکشنبه 1389/01/15 ] [ ] [ د.علیپور ]

تبخير و تعرق يكي از اجزاء اصلي سيكل هيدرولوژي است و تعيين صحيح آن براي خيلي از مطالعات از قبيل توازن هيدرولوژيكي آب ، طراحي و مديريت سيستمهاي آبياري ، شبيه سازي ميزان محصول و طراحي و مديريت منابع آب از درجه اول اهميت برخوردار است . تلفات آب بصورت بخار از سطح خاك را تبخير و از سطح گياهان را تعرق گويند. از نظر فيزيكي اين دو فرايند مشابه هستند زيرا در هر دو صورت تغيير حالت آب از مايع به بخار و انتقال آن به جو رخ مي دهد . مجموع اين دو تلفات را تبخير و تعرق مي گويند .

تعرق از پارامترهاي بسيار مهم در برنامه‌ريزي‌هاي توسعه آبياري مي‌باشد. دستگاه لايسيمتر قادر است در دوره‌های زمانی کوتاه (حداقل 5 د

قيقه) مقدار تبخير- تعرق و پارامترهای هواشناسی را اندازه‌گيری و ثبت نمايد. براي اندازه گيري تبخير و تعرق هر گياه از دستگاهي بنام لايسيمتر استفاده مي شود. اما استفاده از اين دستگاه وقت گير وپر هزينه مي باشد.انها جعبه های کشت بزرگی هستند که با خاک پرشده و در مزرعه زیرسطح زمین قرار می گیرند تا نماینده مزرعه باشند و در آنها وضعیت آب خاک و گیاه بسیار دقیق تر از محیط طبیعی خاک تنظیم و بررسی می گردد.سابقه استفاده از لايسيمتر برای نیاز آبی به بیش از ۳۰۰سال برمیگردد.در سال ۱۹۰۶اولین لایسیمتر وزنی در آلمان طراحی و نصب گردید.متاسفانه تاکنون روش موثری برای ازبین بردن کامل اثرات باد بر لایسیمتر وزنی ارائه نشده است.

 


ادامه مطلب
[ شنبه 1389/01/14 ] [ ] [ د.علیپور ]
عنوان مقاله: تحلیل و بررسی ارتباط میان عوامل متغییر و تغییرات فرسایش آبی با استفاده از تکنیکهای  GISوRS  محل مطالعه: حوضه سد یامچی اردبیل-ایران  اباذر اسمعیلی عوری

 

 کلمات کلیدی: فرسایش آبی-عوامل متغییر-یامچی اردبیل

 

چکیده:

در این تحقیق ارتباط میان عوامل  متغییر خاک و تغییرات بعضی از انواع فرسایش آبی در حوضه سد یامچی اردبیل مورد مطالعه قرار گرفت.انواع اصلی فرسایش آبی در منطقه مورد مطالعه شامل: فرسایش سطحی-شیاری-آبراهه ای و رودخانه ای می باشد که ارتباط آنها با عوامل موثر بر توسعه شان از مطالعات مربوط به دو مقطع زمانی  ۱۹۶۸ و۲۰۰۶گرفته شده بود.این مطالعات با استفاده از دو تکنیک GIS (مطالعات جغرافیایی) وRS (سنجش از راه دور با استفاده از تصاویر ماهواره ای) صورت گرفت.بعلاوه اساسا عوامل موثر نظیر شدت زهکشی و پوشش گیاهی و استفاده از زمین در این رابطه مورد مطالعه قرار گرفتند.نتایج نشان داد که ارتباط نزدیک و تنگاتنگی میان فرسایش آبی و این عوامل متغیر وجود دارد.

بدین معنی که در طول زمان شدت زهکشی افزایش یافته بود و با افزایش آن درصد هرکدام از انواع فرسایش افزایش نشان داده بود.

اما ارتباط آن با فرسایش آبراهه ای و فرسایش رودخانه ای بخوبی نشان داده نشده است.همچنین نوع کاربرد زمین وتغییرات آن در طول زمان تاثیر یا نقش موثر و معنی داری برانواع فرسایش آبی خاک دارند. 

درنهایت با توجه به شرایط تنزل زمین و شرایط استحاله آن و تغییر به شکل  اراضی کشاورزی ناکارآمد همراه با کاهش پوشش گیاهی انواع فرسایش آبی در منطقه افزایش نشان داده اند.این مطالعه نشان داد که کاربرد دو تکنیک GIS وRSمیتوانند با همدیگر بکار روند و میتوانند بطور موثر در مطالعه فرسایش آبی و مدیریت خاک کمک نمایند.  

[ جمعه 1389/01/13 ] [ ] [ د.علیپور ]
   

اشکال مختلف فرسایش

شکل ظاهری فرسایش آبی با شکل ظاهری فرسایش بادی فرق دارد.  بعلاوه فرسایش آبی یا بادی خود بر اثر شدت و ضعف عوامل فرسایشی و مساعد بودن یا نامساعد بودن شرایطمحیطی برای فرسایش به اشکال مختلف در می آید.  روی همین اصول است که در نقاط مختلفودر شرایط متفاوت، زمین به درجات مختلف و به اشکال مختلف فرسایش یافته است. الف - فرسایش سطحی یا سفره ای : عمل عامل فرسایشی در این فرسایش، در تمام سطح زمین است.  این شکل فرسایش بیشتر منشأ بادی دارد ولی طبیعی است که فرسایش آبی نیز ابتدا به طور سطحی اتفاق می افتد که به علت فرسایش یکنواخت در تمام سطح، کمترمحسوس می گردد.  این نوع تخریب با ظهور لکه های سفید و روشن در سطح نمودار می شودکه نشان دهنده تخریب و از بین رفتن سطحی ترین قسمت زمین آن هم به صورت لکه لکه است.  اختلاف رنگ بین قسمت های فرسایش یافته و فرسایش نیافته علامت این تخریب استزیرا قسمت رویی به علت دارا بودن مواد آلی، غالبا تیره رنگ می باشد.  البته ظهور این لکه های روشن اغلب در نقاطی که عاری از پوشش گیاهی است یا در نواحی که تازه شخم زده شده است بیشتر دیده می شود.  در کشور ما این شکل فرسایش بادی در کلیه نواحی بیابانی بویژه دشت لوت و حواشی دشت کویر جلگه سیستان و بلوچستان مشاهده می شود.  علامت دیگر این شکل فرسایش وجود ریگ و سنگریزه های آزاد در سطح زمین است مانند سطح دشتهای سنگی ریگی.  در این نقاط باد ذرات ریز را برده و ذرات درشت تر باقی مانده است.  جمع شدن خاک نرم در پای بعضی از بوته ها و تجمع آن در محل های گود، علامت دیگری از این نوع فرسایش است.  

ب - فرسایش شیاری یا آبراهه ای : منشأ این شکل از فرسایش اغلب باران است و در پیدایش آن عامل شیب بسیار موثر است.  و در دامنه کوهها و حتی در سطح زمینهای کم شیب نیز بسهولت دیده می شود.  این شکل فرسایش، پیشرفته تر از فرسایش سفره ای بوده و ممکن است به صورت خطوط موازی نیز ظاهر شود که ابتدا کم عمق است ولی به سرعت عمیق تر می شود. این شکل فرسایش تا زمانی که سنگ مادر ظاهر نشده است به نام فرسایش شیاری خوانده می شود، فرسایش شیاری زمین های لخت، مراتع کم گیاه، اراضی و زمینهای مزروعی بویژه دیمزارها را بیشتر مورد حمله قرار می دهد.  این شکل از فرسایش در اغلب نقاط ایران به عنوان مثال در کوههای هزاردره و در راه لشکرک و کوهپایه های بختیاری در راه بین شوشتر و اهواز زیاد دیده می شود.  در نقاطی از نواحی بیابانی که تحت تأثیر بادهای شدید قرار می گیرد فرسایش شیاری دیده می شود.  این شکل از فرسایش در اثر بهم پیوستن چاله های ریزی که خاک آنها را باد برده است، بوجود می آید که البته به وضوحی شیارهای آبی ، مشخص نیست.  

ج - فرسایش چاله ای : این شکل تخریب بیشتر منشا بادی دارد.  چاله ها در اثر توسعهفرسایش سطحی و بزرگتر شدن چاله های کوچک نخستین، بوجود می آید.  در بسیاری از نقاط دشت لوت و حواشی دشت کویر سطح های وسیعی از زمین دیده می شود که بر اثر باد به صورت چاله - چاله در آمده است.  این چاله ها نشان دهنده فرسایش بادی شدید در این نواحیاست. بادهای شدید، موادی را که از کندن این چاله ها بدست می آورد، کیلومتر ها با خود میبرد.  این شکل فرسایش و انتقال ماسه از نقطه ای به نقطه دیگر نه تنها در ایران بلکه در سایر نواحی خشک و بیابانی جهان نیز دیده می شود.، به عنوان مثال ماسه های سرخ رنگ بیابانلیبی که به سوی شمال تا سواحل ایتالیا حمل شده است.  

د - فرسایش خندقی یا نهری : منشأ این فرسایش، آب است.  در این فرسایش عمق و عرض زمینهای فرسایش یافته بیشتر از فرسایش شیاری است.  و بر اثر پیشرفت فرسایش شیاری بوجود می آید، به این نحو که شیارها به هم می پیوندد و در نتیجه زمین بیشتر شسته می شود و نهرها یا خندق هایی در سطح زمین تشکیل می گردد.  در این تخریب سنگ مادر ظاهر می شود و آنقدر عمیق و عریض است که گاو آهن قادر به عبور از آنها نیست.  عمق خندقها به یک متر یا بیشتر می رسد و بتدریج شکل آنها تغییر می کند.  این عمل در صخره های سست، خاکهای رسی، رسی آهکی  بیشتر دیده می شود.  و بیشتر در محدوده آب و هوای خشک و نواحی که تغییرات درجه حرارت در فصول مختلف در آنجا شدید است ظاهر می گردد.  این شکل از فرسایش در اکثر نواحی ایران به عنوان مثال در اصفهان، شیراز، کوهپایه های استان خراسان دیده می شود.  بهترین نمونه های آن نواحی کویری و بیابانی ایران بخصوص در سطح کوههای لخت و گنبدهای نمکی مشاهده می گردد.  

ه - فرسایش سیلابی : فرسایش سیلابی یک تخریب ساده نیست.  در مناطق کوهستانی وحتی در زمینهای سست جلگه ای فرسایش شیاری و خندقی ممکن است به فرسایش سیلابی تبدیل گردد.  در این فرسایش جریان آب بویژه آبهای گل آلود، حامل ریگ و شن و غیره،موجب شسته شدن اطراف آن و حمل مواد بیشتر با خود می گردد.  با این عمل، زمین هایدیواره بستر، استحکام و قدرت خود را از دست می دهد و بتدریج در مواقع جاری شدنسیلابهای شدید حتی به طور ناگهانی ریزش می کند.  و امکان دارد که موجب تخریب و ویرانیمزارع و دهاتی که در جوار این مسیل ها واقع شده اند بشود.  با افزایش مواد خاکی در آب، وزنمخصوص آن بیشتر و قدرت و نیروی درهم کوبنده آن زیادتر می گردد.  در ایران این شکلفرسایش یبشتر در مواقعی که آب بر اثر بارندگی ها افزایش می یابد، دیده می شود.  هر ساله به اکثر رودخانه های ایران، براثر سیلابهای شدید خسارات زیادی وارد می آید.  این شکلفرسایش نه تنها در مناطق کوهستانی و تپه ماهورها زیاد دیده می شود بلکه در جلگه ها ودشتها هم امکان بوجود آمدن آن هست.  از آن جمله لاتها و کوچه ها را می توان نام برد.  لاتها وکوچه ها بیشتر بر اثر جاری شدن سیلابهای شدید در سطح زمینهای رسی و یا آهکی به طورکلی زمینهای ریزدانه بوجود می آید.  فرسایش سیلابی به عنوان مثال در جلگه ها و دشتهایورامین و گرمسار دیده می شود.  مانند لات سوداغلان، لات کردوان، لات شاهبداغ و...  درگرمسار.  و - فرسایش توده ای : این نوع فرسایش در روی زمین اغلب به شکل عوارض زمین که معرف حرکات خاک در گذشته است ظاهر می گردد. این حرکات عبارتست از تورم و بالا آمدن خاک،سرخوردگی، خزیدن زمین و ریزش خاک.  در فرسایش توده ای قسمتی از خاک دامنه کوهها بهحرکت در می آید که یا ممکن است بر اثر اشباع شدن خاک طبقه رویی از آب و نفوذناپذیری خاکطبقه زیری، خاک رویی به حرکت در می آید یا ممکن است بر اثر لغزش این عمل اتفاق بیفتد. بهاین معنی که توده ای از کوه از محل اولیه خود جدا می شود و در محل دیگری قرار می گیرد یاممکن است در نتیجه ریزش باشد که در این حالت قسمتی از کوه ریزش می کند و در سطحهای پایین تر روی هم انباشته می شود.  فرسایش بهمن نیز از این شکل فرسایش محسوبمی شود که در مناطق کوهستانی بوقوع می پیوندد و علاوه بر این که خسارات جانی و مالیزیادی ممکن است ببار بیاورد، باعث از بین رفتن خاک هم می شود.

[ دوشنبه 1389/01/09 ] [ ] [ د.علیپور ]

Analyses of relations between variable factors and water erosion changes using

GIS and RS (Case study: Yamchi dam drainage basin, Ardabil, IranAbazar Esmali

KEY WORDS: Water erosion; Variable factors; Yamchi; Ardabil; Iran

ABSTRACT

In this research, the relations between variable land factors and variations of some types of

water erosion were studied in drainage basin of Yamchi dam, Ardabil, Iran. Main types of water

erosion in the study area include sheet, rill, channel and riverbank erosions that their relations

with temporally variable factors affecting their development were derived via the studies during

two time sections 1968 and 2006 using GIS and RS. In addition, the mainly studied effective

factors include drainage density, vegetation cover and land use. The results showed that there is

a closely relationship between water erosion development and variations of temporally variable

factors. Thus, during the time, the drainage density factor has been increased and with its

increasing, the percentages of each type of water erosions have been increased, too. According

to decreasing of vegetation density, sheet and rill erosions have been increased, but no welldefined

relations were detected in channel and riverbank erosions. Also, land use type and its

changes during the time, had a significant rule in formation of different types of water erosions.

Finally, with regard to land degradation condition and its transformation into inefficient

agricultural lands along with vegetation cover decreasing, varieties and areas of water erosion

types have been increased. This study showed that using GIS and RS capabilities with together

and applying them in related with the time variations, could help effectively in studying water

erosion and land management.

 


ادامه مطلب
[ دوشنبه 1389/01/09 ] [ ] [ د.علیپور ]
 

مطالب مربوط به گیاه مرتعی آترپلیکس و تصاویر مربوطه


ادامه مطلب
[ یکشنبه 1389/01/01 ] [ ] [ د.علیپور ]

عنوان مقاله : تاثير پيتينگ، ريپينگ و كنتورفارو در ذخيره رطوبت


 

نویسنده: مسعود گودرزي، كريم مهرورزمغانلو، عزيز جوانشير، احد حبيب‌زاده

چکیده:
در اين بررسي تاثير عمليات آبخيزداري مانند پيتينگ (چاله)، ريپينگ (شخم عميق) و كنتورفارو (شيار) در ذخيره رطوبت و افزايش پوشش گياهي با هم مقايسه و مناسب ترين عمليات پيشنهاد شده است. اين تحقيق با استفاده از كرت‌هاي آزمايشي و در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي با هشت تيمار (كنتور فارو، پيتينگ و ريپينگ همراه با بذرپاشي و بدون بذرپاشي، شاهد، فقط بذرپاشي) در سه تكرار به اجرا در آمده است. كرت ها به ابعاد 8 متر در 40 متر در شيب حدود 6 درصد در نظر گرفته شد. دو صفت پوشش گياهي و رطوبت خاك در داخل اين تيمارها بررسي شد. عمليات رطوبت‏سنجي به صورت فيزيكي و نمونه‏برداري با سيلندر و اوگراز اعماق صفر تا 50 سانتيمتر و از طريق خشك كردن و توزين آن انجام شد. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل‌هاي آماري رطوبت نشان مي‌دهد كه در سطح احتمال 1 درصد تيمارها در دو گروه(b,a) قرار مي‌گيرند و در سطح احتمال 5 درصد نيز سه گروه (c,b,a) به وجود مي‏آيد كه بيشترين مقدار آن به فارو و پيتينگ به ترتيب با 82/8 و 52/8 درصد و كمترين آن به تيمار شاهد با 24/7 درصد مربوط است. بررسي درصد تاج پوشش و توليد علوفه نيزطي دو سال متوالي انجام شد. نتايج نشان مي دهد كه درسطح احتمال 5 درصد تيمارها در سه گروه a،b،c و در احتمال 1 درصد تيمارها در دو گروه b،a قرار مي‏گيرند. بيشترين درصد پوشش گياهي با 66/44 درصد مربوط به پيتينگ با بذرپاشي و كمترين مقدار مربوط به تيمار ريپينگ بدون بذرپاشي با 891/15 درصد مربوط است. نتايج نشان مي‏دهد كه در زمين هاي با بافت سنگين و مارني، مي‏توان با احداث فارو و پيتينگ، ضمن ذخيره نزولات آسماني و حفاظت خاك، پوشش گياهي مناسبي ايجاد كرد.
کلمات کلیدی :
كنتـور فاور، پيتينگ، ريپينگ، ذخيره رطوبت و پوشش گياهي،pitting, ripping, contour furrow, moisture storage, and plant cover.

[ سه شنبه 1388/12/25 ] [ ] [ د.علیپور ]
 
-عكس العمل گیاه مرتعی پانيكوم نسبت به شدت هاي مختلف برداشت هاي مكرر
 
-ارتباط برخي خصوصيات خاك با رشد آتريپلكس (Atriplex lentiformis) در غرب كوير ابركوه در جهت مديريت پايدار اراضي كويري
 
 
 

ادامه مطلب
[ شنبه 1388/12/22 ] [ ] [ د.علیپور ]
          مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

سلام خدا برسرور کائنات محمد مصطفی و اهل بیت ایشان که بهانه خلق هستی و رحمتی بر عالمیان اند .اينجانب مدرس دانشگاه پيام نور در رشته آب و خاك و دانشجوي دكتري خاكشناسي-شيمي و حاصلخيزي خاك مي باشم.مطالب وبلاگ در خصوص مسائل تخصصی کشاورزی و بطور متمرکز خاکشناسی -شیمی و حاصلخیزی خاک -فیزیک خاک- و مرتعداری در جهت دسترسی دانشجویان و محققین کشاورزی تهیه شده است همینطور مقالاتی در آن گنجانده شده است .امید است در دشت وسیع کشاورزی قطره ای مثمرثمر باشد.

عهد نامه

  • سیب سفید